Изменение данных на сайте

[Дима]

Добавление данных о музыканте
фамилия: Пацевич
имя: Денис

Добавление инструмента в музыкант "Пацевич Денис"
инструмент: вокал

[Valdemar]

Добавление песни
название песни: Соловьи Хатыни
год создания: 1977
автор музыки: Лученок И.
автор слов: Тулупова Н., рус.текст В. Лазарева
язык: русский
группа: Песняры
Первый солист: Борткевич Леонид

Изменение песни "Соловьи Хатыни"
текст песни: Давно прошла пора суровая,
Но в памяти живёт она.
И сон трава восходит новая,
Когда приходит к нам весна.

Припев: А сердце,сердце снова чувствует
Сквозь ту печаль приход любви.
И вновь поют,поют без устали
Моей Хатыни,моей Хатыни,
моей святыни соловьи.


Ах,соловьи,вы птицы вешние,
Вы снились нам среди зимы.
Так спойте же нам песни вечные
про тех,кого не знали мы.

Припев.

Да будет вечный мир под звёздами,
Чтоб землю жизнью напоить.
А в белых рощах,синем воздухе
Пусть нас тревожат соловьи!

припев...  (было: )

[Дима]

Добавление песни
название песни: Масленица
автор музыки: народная
автор слов: народные
автор аранжировки: Шарапов Вячеслав
группа: БГА "Песняры" п/у В. Шарапова

[b_ori_s]

Добавленo 1 данных о музыканте

[халезин юрий]

Добавление фотоальбома
название: Лявоны
группа: Группа "Лявоны-песняры"
Загружено: фотография фотоальбома "Лявоны"
Обновлён комментарий к фотография № 1 фотоальбома "Лявоны"
Было: "Центральное телевидени,Москва,1968 год. Лявоны аккомпанировали вокальному дуэту Халезин-Машинский.(Халезин Николай справа(это мой отец),Машинский Степан слева третий)".
Стало: "Центральное телевидени,Москва,1968 год. Лявоны аккомпанировали вокальному дуэту Халезин-Машинский.(Халезин Николай справа(это мой отец),Машинский Степан слева третий)".
Загружено: фотография фотоальбома "Лявоны"

Добавление фотоальбома
название: Лявоны
группа: Песняры
Загружено: фотография фотоальбома "Лявоны"
Загружено: фотография фотоальбома "Лявоны"
Обновлён комментарий к фотография № 1 фотоальбома "Лявоны"
Было: "Центральное телевидени,Москва,1968 год. Лявоны аккомпанировали вокальному дуэту Халезин-Машинский.(Халезин Николай справа(это мой отец),Машинский Степан слева третий)".
Стало: "Центральное телевидени,Москва,1968 год. Лявоны аккомпанировали вокальному дуэту Халезин-Машинский.(Халезин Николай справа(это мой отец),Машинский Степан слева третий)".

Добавление фотоальбома
название: Центральное ТВ,Москва,1968 г.
описание: Лявоны аккомпанировали вокальному дуэту Николай Халезин Степан Машинский
группа: Песняры
Загружено: фотография фотоальбома "Центральное ТВ,Москва,1968 г. "
Загружено: фотография фотоальбома "Фотографии, присланные участниками форума"
Обновлён комментарий к фотография № 98 фотоальбома "Фотографии, присланные участниками форума"
Было: "Центральное телевидени,Москва,1968 год. Лявоны аккомпанировали вокальному дуэту Халезин-Машинский.(Халезин Николай справа(это мой отец),Машинский Степан слева третий)".
Стало: "Центральное телевидени,Москва,1968 год. Лявоны аккомпанировали вокальному дуэту Халезин-Машинский.(Халезин Николай справа(это мой отец),Машинский Степан слева третий)".

Изменение данных о музыканте "Юренок Сергей"
биография: Сергей в последние годы работал в консерватории звукооператором студии. умер в начале 2000-х. (было: )

[kat_rin]

Изменение песни "А ты кажаш вясна"
текст песни: Што я сёння ў бары, у зялёнай раскошы,
Дзе зязюля пяе ад відна да відна,
Вінаваты твае светла-русыя косы,
А ты кажаш вясна, вінавата вясна.
    
Вінаваты твае светла-русыя косы,
А ты кажаш вясна, вінавата вясна.

Што ізноў я іду салаўінаю сцежкай,
Дзе Бярозы-ракі плынь святлее да дна.
Вінавата твая таямнічая ўсмешка,
А ты кажаш вясна, вінавата вясна.

Вінавата твая таямнічая ўсмешка,
А ты кажаш вясна, вінавата вясна.

Што пакінуць гатоў назаўсёды свой горад
І пайсці за табой, дзе шуміць збажына,
Вінаваты жывы срэбразвонны твой голас,
А ты кажаш вясна, вінавата вясна.

Вінаваты жывы срэбразвонны твой голас,
А ты кажаш вясна, вінавата вясна.

Што з'ядналі навек нас маёвыя ночы,
Даль нязнаных дарог перад намі адна.
Вінаваты твае ясназорыя вочы,
А ты кажаш вясна, мо, і праўда, вясна.
 (было: Што я сёння ў бары, у зялёнай раскошы,
Дзе зязюля пяе ад відна да відна,
Вінаваты твае светла-русыя косы,
А ты кажаш вясна, вінавата вясна.
    
Вінаваты твае светла-русыя косы,
А ты кажаш вясна, вінавата вясна.

Што ізноў я іду салаўінаю сцежкай,
Дзе бярозы, ракі плынь святлее да дна.
Вінавата твая таямнічая ўсмешка,
А ты кажаш вясна, вінавата вясна.

Вінавата твая таямнічая ўсмешка,
А ты кажаш вясна, вінавата вясна.

Што пакінуць гатоў назаўсёды свой горад
І пайсці за табой, дзе шуміць збажына,
Вінаваты жывы срэбразвонны твой голас,
А ты кажаш вясна, вінавата вясна.

Вінаваты жывы срэбразвонны твой голас,
А ты кажаш вясна, вінавата вясна.

Што з'ядналі навек нас маёвыя ночы,
Даль нязнаных дарог перад намі адна.
Вінаваты твае ясназорыя вочы,
А ты кажаш вясна, мо, і праўда, вясна.
)

[Eugene]

Загружено: фотография данных о музыканте "Мулявин Валерий"

[Олег Верещагин]

Добавлено: композитор: Любинский И.
Изменение песни "Я всё тот же"
автор музыки: Любинский И. (было Любимский И.)

[kat_rin]

Изменение песни "Гусляр"
текст песни: Памiж пустак, балот беларускай зямлi,
На узбярэжжы ракi шумнацечнай.
Дрэмле памятка дзен, што у нябыт уцяклi,
удзiрванелы курган векавечны.

Дуб галле распусцiу каранасты над iм.
Сухазелле у грудзi eпiлося;
Вецер стогне над iм уздыханнем глухiм,
Аб мiнуушчыне у жальбах галосе.

На купалле там птушка садзiцца, пяе,
У пiлiпауку воук нема вые;
Сонца днем распускае там косы свае,
Ночкай зоры глядзяць залатыя.

Хмары неба усцiлалi мо тысячу раз,
Перуны бiлi з краю да краю,-
Ён стаiць - гэта памяць людская, паказ...
Толькi гутарка ходзiць такая.

II

На гары на крутой, на абвiтай ракой,
Лет назад таму сотня цi болей,
Белы хорам стаяу, недаступнай сцяной
Грозна, думна глядзеу на прыволле.

У нагах у яго рассцiлаeся абшар
Хвоек гонкiх i паханi чорнай,
Сонных весак шары, хат амшалых, як мар,
Хат з сям'ей душ падданых, пакорных.

Князь у хораме жыу, слауны свету усяму,
Недаступны i грозны, як хорам;
Хто хацеу, не хацеу - бiу наклоны яму,
Спуску, ласкi не знау непакорам.

Зневажау, катавау ен з дружынай сваей;
Стражы князевы - у полi i дома,
Толькi модлы раслi небу у сэрцах людзей,
у пракляцце расло пакрыема.

III

Раз бяседа вялiкая e князя была:
На пасад дачку княжну садзiлi:
За сталом вiн заморскiх крынiца цякла,
Бегла музыка ўкруг на паумiлi.

На вяселле-разгул наплыло, як на сход,
Госцi знатных зусюль, за паўсвету,
Гэткай гучнай бяседы не помнiў народ,
Гэткiх скарбаў, брыльянтаў, саетаў!..

Дзень, другi ўжо грымела у князя гульня,
ў музыкi, i чаркi звiнелi;
Выдумлялi забаў новых кожнага дня;
Што хацелi - ўсяго госцi мелi.

Ажно трэцяга дня князь прыдумаў адну
Для дружыны пацеху-забаву:
Загадаў ен пазваць гусляра-старыну,
Гусляра з яго ведамай славай.

IV

Акалiчны народ гуслi знаў гусляра;
Песня-дума за сэрца хапала;
Вакол гэтай думы дудара-званара
Казак дзiўных злажылась нямала.

Кажуць, толькi як выйдзе i ўдарыць як ен
Па струнах з неадступнаю песняй,-
Сон злятае з павек, болю цiшыцца стогн,
Не шумяць ясакары, чарэснi;

Пушча-лес не шумiць, белка, лось не бяжыць,
Салавей-птушка ў той час сцiхае;
Памiж вольхаў рака, як штодзень, не бурлiць,
Паплаўкi рыба-плотка хавае.

Прытаiцца да моху русалка, лясун,
Каня вечнага "пiць" не заводзiць:
Пад звон-песню жывучых гусляравых струн
Для eсiх папараць-кветка ўзыходзiць.

V

Прывяла гусляра з яго нiўных сялiб
Дворня князева ў хорам багаты:
Пасадзiла на ганку, мiж кленаў i лiп.
На цагляным парозе магната.

Невыдумная свiтка - убор на плячах,
Барада, як снег белы - такая,
Незвычайны агонь у задумных вачах,
На каленях ляглi гуслi-баi.

Водзiць пальцам худым па сталевых струнах,
К песнi-музыцы ладзiцца, строе;
Водклiк б'ецца ад струн па сцюдзеных сцянах,
Замiраючы ў сховах пакояў

Вось настроiў, навеў тон у струнах як след,
Не зiрнуўшы на гулi нi разу,
ў сядзiць гэты сумны, як лунь, белы дзед,
ў чакае ад князя прыказу.

VI

- Што ж маўчыш ты, гусляр, нiў, лясоe песнябай,
Славай хат маiх подданых слаўныў!
Нам сягоння зайграй, нам сваiх песень дай,-
Князь умее плацiць незвычайна!

Запяеш па душы, дасi ўцехi гасцям -
Поўны гуслi насыплю дукатаў;
Не пад мысль песня будзе каму-небудзь нам -
Канапляную возьмеш заплату;

Знаеш славу маю, знаеш сiлу маю...
- Многа знаю i чуў аб табе я,-
ў я сам, як i ты, так табе запяю...
- Ну, пара пачынаць, дабрадзею! -

Гэтак слухае, выслухаў князя гусляр,
Заiскрылiся вочы сiвыя,
Патануў у скляпеннях адзiн, другi ўдар,
ў заплакалi струны жывыя.

VII

"Гэй ты, князь! Гэй, праслаўны на цэлы бел свет,
Не такую задумаў ты думу,-
Не дае гуслярам сказу золата цвет,
Белых хорамаў п'яныя шумы.

Скурганiў бы душу чырванцом тваiм я;
Гуслям, княжа, не пiшуць законаў:
Небу справу здае сэрца, думка мая,
Сонцу, зорам, арлам толькi роўна.

Бачыш, княжа, загоны, лясы, сенажаць,-
ўм пакорны я толькi з гуслямi,
Сiлен, княжа, караць, галаву сiлен зняць,-
Не скуеш толькi дум ланцугамi.

Славен, грозен i ты, i твой хорам-астрог,
Б'е ад сцен-цэгел ледам зiмовым;
Сэрца маеш, як гэты цагляны парог, ў душу -
як скляпоў гэтых сховы.

VIII

Глянь ты, слаўны ўладар, па палеткi свае:
Сарачнi там сох бачыш, як блудзе;
А цi чуў ты, аб чым там араты пяе,
Дзе i як жывуць гэтыя людзiў

Глянь ў лехi свае, ў падзямеллi глянь, князь,
Што настроiў пад хорамам гэтым:
Браццi корчацца там, табой кiнуты ў гразь,
Чэрвi точаць жывых iх, раздзетых.

Ты ўсе золатам хочаш прыцьмiць, загацiць...
Цi ж прыгледзеўся, хорамны княжаў
Кроў на золаце гэтым людская блiшчыць,
Кроў, якой i твая моц не змажа.

Ты брыльянтамi ўсыпаe атласы i шоўк -
Гэта цертая сталь ад кайданаў,
Гэта вiсельнi петляў развiты шнурок,
Гэта, княжа, твае саматканы.

IX

Стол ты ўставiўядой, косцей шмат пад сталом,-
Гэта косцi бядноты рабочай;
Пацяшаешся белым, чырвоным вiном,-
Гэта слезы нядолi сiрочай.

Хорам выстраiў ты, твайму воку так мiл,
Адшлiфованы цэгла i камень,-
Гэта - памяткi-плiты з няў?часных магiл,
Гэта - сэрцаe скамененых пламень.

Люба чуцi табе скочнай музыкi звон:
Ты, дружына п'яце асалоду,-
А цi ўслухаўся ты, як плыве з яе стогн,
Стогн пракляцця табе, твайму родуў!

Ты збялеў, ты дрыжыш, слаўны княжа-ўладар!
Госцi хмурны, а дворня знямела...
Ну, што, княжаў пара даць за песню мне дар!
Выбачай, калi спеў мо няўмела".

X

Князь стаiць, князь маўчыць, жуда, помста б'е з воч;
Гулi зглухлi: нi жартаў, нi смехаў...
Думаў князь, выдумляў, грымнуў шабляй наўзбоч,
Толькi з лескатам выбегла рэха.

- Гэй ты, сонцу раўня, не на тое пазва?
На вяселле цябе сваей княжны!..
Ты шалены, стары! хто цябе дзе хава?
Ты, знаць, вырадак цемры сярмяжнай.

Ты адважыўся мне на сляпы перакор
Вызваняцi сусветныя трэлi;
Платы маю шмат я для такiх непакор,
Хто сябе процi мне стаць асмелi?,

Я па-князеўску ўсiм i плачу, i люблю!
Ты не хочаш дуката? - не трэба!..
Узяцi старца i гуслi жыўцом у зямлю'
Знае хай, хто тут пан: я -- цi неба!

XI

Падхапiлi, ўзялi гусляра-старыка.
Гуслi разам яго самагуды:
Па-над бераг круты, дзе шумела рака,
Павялi, паняслi на загубу.

Месца выбралi здатнае, вырылi дол,
Дол тры сажнi шырокi, глыбокi;
Закапалi, убiлi асiнавы кол,
Далi насып тры сажнi высокi.

Не часалi дамоўкi яму сталяры,
Не заплакалi блiжнiя вочы;
Змоўклi гуслi i ен з той пары -- да пары;
Сум i сцiша залеглi, як ночай.

Толькi князеўскi хорам гудзеў, не маўчаў:
Шалы, музыка ў тахт рагаталi;
Не адну вiна бочку князь кончыў, пачаў:
Шлюб-вяселле ўсе княжны гулялi.

XII

Пацяклi, паплылi за гадамi гады...
На гусляравым наспе жвiровым
Палыны узышлi, вырас дуб малады,
Зашумеў непанятлiвым словам.

Лет за сотню звеў час, цi i болей мо лет,
Зацвiлi пераказы ў народзе;
Кажуць людзi: ў год раз ночкай з гуслямi дзед
3 кургана, як снег, белы выходзе.

Гуслi строiць свае, струны звонка звiняць.
Жменяй водзiць па iх абамлелай,
ў ўсе нешта пяе, што жывым не паняць,
? на месяц глядзiць, як сам, белы.

Кажуць, каб хто калi зразумеў голас той,
Не зазнаў бы нiколi ўжо гора...
Можна тут веру даць, толькi слухаць душой...
Курганы шмат чаго нам гавораць. (было: Памiж пустак, балот беларускай зямлi,
На узбярэжжы ракi шумнацечнай.
Дрэмле памятка дзен, што у нябыт уцяклi,
удзiрванелы курган векавечны.

Дуб галле распусцiу каранасты над iм.
Сухазелле у грудзi eпiлося;
Вецер стогне над iм уздыханнем глухiм,
Аб мiнуушчыне у жальбах галосе.

На купалле там птушка садзiцца, пяе,
У пiлiпауку воук нема вые;
Сонца днем распускае там косы свае,
Ночкай зоры глядзяць залатыя.

Хмары неба усцiлалi мо тысячу раз,
Перуны бiлi з краю да краю,-
Ён стаiць - гэта памяць людская, паказ...
Толькi гутарка ходзiць такая.

II

На гары на крутой, на абвiтай ракой,
Лет назад таму сотня цi болей,
Белы хорам стаяу, недаступнай сцяной
Грозна, думна глядзеу на прыволле.

У нагах у яго рассцiлаeся абшар
Хвоек гонкiх i паханi чорнай,
Сонных весак шары, хат амшалых, як мар,
Хат з сям'ей душ падданых, пакорных.

Князь у хораме жыу, слауны свету усяму,
Недаступны i грозны, як хорам;
Хто хацеу, не хацеу - бiу наклоны яму,
Спуску, ласкi не знау непакорам.

Зневажау, катавау ен з дружынай сваей;
Стражы князевы - у полi i дома,
Толькi модлы раслi небу у сэрцах людзей,
у пракляцце расло пакрыема.

III

Раз бяседа вялiкая e князя была:
На пасад дачку княжну садзiлi:
За сталом вiн заморскiх крынiца цякла,
Бегла музыка ўкруг на паумiлi.

На вяселле-разгул наплыло, як на сход,
Госцi знатных зусюль, за паўсвету,
Гэткай гучнай бяседы не помнiў народ,
Гэткiх скарбаў, брыльянтаў, саетаў!..

Дзень, другi ўжо грымела у князя гульня,
ў музыкi, i чаркi звiнелi;
Выдумлялi забаў новых кожнага дня;
Што хацелi - ўсяго госцi мелi.

Ажно трэцяга дня князь прыдумаў адну
Для дружыны пацеху-забаву:
Загадаў ен пазваць гусляра-старыну,
Гусляра з яго ведамай славай.

IV

Акалiчны народ гуслi знаў гусляра;
Песня-дума за сэрца хапала;
Вакол гэтай думы дудара-званара
Казак дзiўных злажылась нямала.

Кажуць, толькi як выйдзе i ўдарыць як ен
Па струнах з неадступнаю песняй,-
Сон злятае з павек, болю цiшыцца стогн,
Не шумяць ясакары, чарэснi;

Пушча-лес не шумiць, белка, лось не бяжыць,
Салавей-птушка ў той час сцiхае;
Памiж вольхаў рака, як штодзень, не бурлiць,
Паплаўкi рыба-плотка хавае.

Прытаiцца да моху русалка, лясун,
Каня вечнага "пiць" не заводзiць:
Пад звон-песню жывучых гусляравых струн
Для eсiх папараць-кветка ўзыходзiць.

V

Прывяла гусляра з яго нiўных сялiб
Дворня князева ў хорам багаты:
Пасадзiла на ганку, мiж кленаў i лiп.
На цагляным парозе магната.

Невыдумная свiтка - убор на плячах,
Барада, як снег белы - такая,
Незвычайны агонь у задумных вачах,
На каленях ляглi гуслi-баi.

Водзiць пальцам худым па сталевых струнах,
К песнi-музыцы ладзiцца, строе;
Водклiк б'ецца ад струн па сцюдзеных сцянах,
Замiраючы ў сховах пакояў

Вось настроiў, навеў тон у струнах як след,
Не зiрнуўшы на гулi нi разу,
ў сядзiць гэты сумны, як лунь, белы дзед,
ў чакае ад князя прыказу.

VI

- Што ж маўчыш ты, гусляр, нiў, лясоe песнябай,
Славай хат маiх подданых слаўныў!
Нам сягоння зайграй, нам сваiх песень дай,-
Князь умее плацiць незвычайна!

Запяеш па душы, дасi ўцехi гасцям -
Поўны гуслi насыплю дукатаў;
Не пад мысль песня будзе каму-небудзь нам -
Канапляную возьмеш заплату;

Знаеш славу маю, знаеш сiлу маю...
- Многа знаю i чуў аб табе я,-
ў я сам, як i ты, так табе запяю...
- Ну, пара пачынаць, дабрадзею! -

Гэтак слухае, выслухаў князя гусляр,
Заiскрылiся вочы сiвыя,
Патануў у скляпеннях адзiн, другi ?дар,
ў заплакалi струны жывыя.

VII

"Гэй ты, князь! Гэй, праслаўны на цэлы бел свет,
Не такую задумаў ты думу,-
Не дае гуслярам сказу золата цвет,
Белых хорамаў п'яныя шумы.

Скурганiў бы душу чырванцом тваiм я;
Гуслям, княжа, не пiшуць законаў:
Небу справу здае сэрца, думка мая,
Сонцу, зорам, арлам толькi роўна.

Бачыш, княжа, загоны, лясы, сенажаць,-
ўм пакорны я толькi з гуслямi,
Сiлен, княжа, караць, галаву сiлен зняць,-
Не скуеш толькi дум ланцугамi.

Славен, грозен i ты, i твой хорам-астрог,
Б'е ад сцен-цэгел ледам зiмовым;
Сэрца маеш, як гэты цагляны парог, ў душу -
як скляпоў гэтых сховы.

VIII

Глянь ты, слаўны ўладар, па палеткi свае:
Сарачнi там сох бачыш, як блудзе;
А цi чуў ты, аб чым там араты пяе,
Дзе i як жывуць гэтыя людзiў

Глянь ў лехi свае, ў падзямеллi глянь, князь,
Што настроiў пад хорамам гэтым:
Браццi корчацца там, табой кiнуты ў гразь,
Чэрвi точаць жывых iх, раздзетых.

Ты ўсе золатам хочаш прыцьмiць, загацiць...
Цi ж прыгледзеўся, хорамны княжаў
Кроў на золаце гэтым людская блiшчыць,
Кроў, якой i твая моц не змажа.

Ты брыльянтамi ўсыпаe атласы i шоўк -
Гэта цертая сталь ад кайданаў,
Гэта вiсельнi петляў развiты шнурок,
Гэта, княжа, твае саматканы.

IX

Стол ты ўставiўядой, косцей шмат пад сталом,-
Гэта косцi бядноты рабочай;
Пацяшаешся белым, чырвоным вiном,-
Гэта слезы нядолi сiрочай.

Хорам выстраiў ты, твайму воку так мiл,
Адшлiфованы цэгла i камень,-
Гэта - памяткi-плiты з няў?часных магiл,
Гэта - сэрцаe скамененых пламень.

Люба чуцi табе скочнай музыкi звон:
Ты, дружына п'яце асалоду,-
А цi ўслухаўся ты, як плыве з яе стогн,
Стогн пракляцця табе, твайму родуў!

Ты збялеў, ты дрыжыш, слаўны княжа-ўладар!
Госцi хмурны, а дворня знямела...
Ну, што, княжаў пара даць за песню мне дар!
Выбачай, калi спеў мо няўмела".

X

Князь стаiць, князь маўчыць, жуда, помста б'е з воч;
Гулi зглухлi: нi жартаў, нi смехаў...
Думаў князь, выдумляў, грымнуў шабляй наўзбоч,
Толькi з лескатам выбегла рэха.

- Гэй ты, сонцу раўня, не на тое пазва?
На вяселле цябе сваей княжны!..
Ты шалены, стары! хто цябе дзе хава?
Ты, знаць, вырадак цемры сярмяжнай.

Ты адважыўся мне на сляпы перакор
Вызваняцi сусветныя трэлi;
Платы маю шмат я для такiх непакор,
Хто сябе процi мне стаць асмелi?,

Я па-князеўску ўсiм i плачу, i люблю!
Ты не хочаш дуката? - не трэба!..
Узяцi старца i гуслi жыўцом у зямлю'
Знае хай, хто тут пан: я -- цi неба!

XI

Падхапiлi, ўзялi гусляра-старыка.
Гуслi разам яго самагуды:
Па-над бераг круты, дзе шумела рака,
Павялi, паняслi на загубу.

Месца выбралi здатнае, вырылi дол,
Дол тры сажнi шырокi, глыбокi;
Закапалi, убiлi асiнавы кол,
Далi насып тры сажнi высокi.

Не часалi дамоўкi яму сталяры,
Не заплакалi блiжнiя вочы;
Змоўклi гуслi i ен з той пары -- да пары;
Сум i сцiша залеглi, як ночай.

Толькi князеўскi хорам гудзеў, не маўчаў:
Шалы, музыка ў тахт рагаталi;
Не адну вiна бочку князь кончыў, пачаў:
Шлюб-вяселле ўсе княжны гулялi.

XII

Пацяклi, паплылi за гадамi гады...
На гусляравым наспе жвiровым
Палыны узышлi, вырас дуб малады,
Зашумеў непанятлiвым словам.

Лет за сотню звеў час, цi i болей мо лет,
Зацвiлi пераказы ў народзе;
Кажуць людзi: ў год раз ночкай з гуслямi дзед
3 кургана, як снег, белы выходзе.

Гуслi строiць свае, струны звонка звiняць.
Жменяй водзiць па iх абамлелай,
ў ўсе нешта пяе, што жывым не паняць,
? на месяц глядзiць, як сам, белы.

Кажуць, каб хто калi зразумеў голас той,
Не зазнаў бы нiколi ўжо гора...
Можна тут веру даць, толькi слухаць душой...
Курганы шмат чаго нам гавораць.)

Изменение песни "Гусляр"
текст песни: Памiж пустак, балот беларускай зямлi,
На узбярэжжы ракi шумнацечнай.
Дрэмле памятка дзен, што у нябыт уцяклi,
удзiрванелы курган векавечны.

Дуб галле распусцiу каранасты над iм.
Сухазелле у грудзi eпiлося;
Вецер стогне над iм уздыханнем глухiм,
Аб мiнуушчыне у жальбах галосе.

На купалле там птушка садзiцца, пяе,
У пiлiпауку воук нема вые;
Сонца днем распускае там косы свае,
Ночкай зоры глядзяць залатыя.

Хмары неба усцiлалi мо тысячу раз,
Перуны бiлi з краю да краю,-
Ён стаiць - гэта памяць людская, паказ...
Толькi гутарка ходзiць такая.

II

На гары на крутой, на абвiтай ракой,
Лет назад таму сотня цi болей,
Белы хорам стаяу, недаступнай сцяной
Грозна, думна глядзеу на прыволле.

У нагах у яго рассцiлаeся абшар
Хвоек гонкiх i паханi чорнай,
Сонных весак шары, хат амшалых, як мар,
Хат з сям'ей душ падданых, пакорных.

Князь у хораме жыу, слауны свету усяму,
Недаступны i грозны, як хорам;
Хто хацеу, не хацеу - бiу наклоны яму,
Спуску, ласкi не знау непакорам.

Зневажау, катавау ен з дружынай сваей;
Стражы князевы - у полi i дома,
Толькi модлы раслi небу у сэрцах людзей,
у пракляцце расло пакрыема.

III

Раз бяседа вялiкая ў князя была:
На пасад дачку княжну садзiлi:
За сталом вiн заморскiх крынiца цякла,
Бегла музыка ўкруг на паўмiлi.

На вяселле-разгул наплыло, як на сход,
Госцi знатных зусюль, за паўсвету,
Гэткай гучнай бяседы не помнiў народ,
Гэткiх скарбаў, брыльянтаў, саетаў!..

Дзень, другi ўжо грымела у князя гульня,
ў музыкi, i чаркi звiнелi;
Выдумлялi забаў новых кожнага дня;
Што хацелi - ўсяго госцi мелi.

Ажно трэцяга дня князь прыдумаў адну
Для дружыны пацеху-забаву:
Загадаў ен пазваць гусляра-старыну,
Гусляра з яго ведамай славай.

IV

Акалiчны народ гуслi знаў гусляра;
Песня-дума за сэрца хапала;
Вакол гэтай думы дудара-званара
Казак дзiўных злажылась нямала.

Кажуць, толькi як выйдзе i ўдарыць як ен
Па струнах з неадступнаю песняй,-
Сон злятае з павек, болю цiшыцца стогн,
Не шумяць ясакары, чарэснi;

Пушча-лес не шумiць, белка, лось не бяжыць,
Салавей-птушка ў той час сцiхае;
Памiж вольхаў рака, як штодзень, не бурлiць,
Паплаўкi рыба-плотка хавае.

Прытаiцца да моху русалка, лясун,
Каня вечнага "пiць" не заводзiць:
Пад звон-песню жывучых гусляравых струн
Для eсiх папараць-кветка ўзыходзiць.

V

Прывяла гусляра з яго нiўных сялiб
Дворня князева ў хорам багаты:
Пасадзiла на ганку, мiж кленаў i лiп.
На цагляным парозе магната.

Невыдумная свiтка - убор на плячах,
Барада, як снег белы - такая,
Незвычайны агонь у задумных вачах,
На каленях ляглi гуслi-баi.

Водзiць пальцам худым па сталевых струнах,
К песнi-музыцы ладзiцца, строе;
Водклiк б'ецца ад струн па сцюдзеных сцянах,
Замiраючы ў сховах пакояў

Вось настроiў, навеў тон у струнах як след,
Не зiрнуўшы на гулi нi разу,
ў сядзiць гэты сумны, як лунь, белы дзед,
ў чакае ад князя прыказу.

VI

- Што ж маўчыш ты, гусляр, нiў, лясоe песнябай,
Славай хат маiх подданых слаўныў!
Нам сягоння зайграй, нам сваiх песень дай,-
Князь умее плацiць незвычайна!

Запяеш па душы, дасi ўцехi гасцям -
Поўны гуслi насыплю дукатаў;
Не пад мысль песня будзе каму-небудзь нам -
Канапляную возьмеш заплату;

Знаеш славу маю, знаеш сiлу маю...
- Многа знаю i чуў аб табе я,-
ў я сам, як i ты, так табе запяю...
- Ну, пара пачынаць, дабрадзею! -

Гэтак слухае, выслухаў князя гусляр,
Заiскрылiся вочы сiвыя,
Патануў у скляпеннях адзiн, другi ўдар,
ў заплакалi струны жывыя.

VII

"Гэй ты, князь! Гэй, праслаўны на цэлы бел свет,
Не такую задумаў ты думу,-
Не дае гуслярам сказу золата цвет,
Белых хорамаў п'яныя шумы.

Скурганiў бы душу чырванцом тваiм я;
Гуслям, княжа, не пiшуць законаў:
Небу справу здае сэрца, думка мая,
Сонцу, зорам, арлам толькi роўна.

Бачыш, княжа, загоны, лясы, сенажаць,-
ўм пакорны я толькi з гуслямi,
Сiлен, княжа, караць, галаву сiлен зняць,-
Не скуеш толькi дум ланцугамi.

Славен, грозен i ты, i твой хорам-астрог,
Б'е ад сцен-цэгел ледам зiмовым;
Сэрца маеш, як гэты цагляны парог, ў душу -
як скляпоў гэтых сховы.

VIII

Глянь ты, слаўны ўладар, па палеткi свае:
Сарачнi там сох бачыш, як блудзе;
А цi чуў ты, аб чым там араты пяе,
Дзе i як жывуць гэтыя людзiў

Глянь ў лехi свае, ў падзямеллi глянь, князь,
Што настроiў пад хорамам гэтым:
Браццi корчацца там, табой кiнуты ў гразь,
Чэрвi точаць жывых iх, раздзетых.

Ты ўсе золатам хочаш прыцьмiць, загацiць...
Цi ж прыгледзеўся, хорамны княжаў
Кроў на золаце гэтым людская блiшчыць,
Кроў, якой i твая моц не змажа.

Ты брыльянтамi ўсыпаe атласы i шоўк -
Гэта цертая сталь ад кайданаў,
Гэта вiсельнi петляў развiты шнурок,
Гэта, княжа, твае саматканы.

IX

Стол ты ўставiўядой, косцей шмат пад сталом,-
Гэта косцi бядноты рабочай;
Пацяшаешся белым, чырвоным вiном,-
Гэта слезы нядолi сiрочай.

Хорам выстраiў ты, твайму воку так мiл,
Адшлiфованы цэгла i камень,-
Гэта - памяткi-плiты з няўчасных магiл,
Гэта - сэрцаe скамененых пламень.

Люба чуцi табе скочнай музыкi звон:
Ты, дружына п'яце асалоду,-
А цi ўслухаўся ты, як плыве з яе стогн,
Стогн пракляцця табе, твайму родуў!

Ты збялеў, ты дрыжыш, слаўны княжа-ўладар!
Госцi хмурны, а дворня знямела...
Ну, што, княжаў пара даць за песню мне дар!
Выбачай, калi спеў мо няўмела".

X

Князь стаiць, князь маўчыць, жуда, помста б'е з воч;
Гулi зглухлi: нi жартаў, нi смехаў...
Думаў князь, выдумляў, грымнуў шабляй наўзбоч,
Толькi з лескатам выбегла рэха.

- Гэй ты, сонцу раўня, не на тое пазваў
На вяселле цябе сваей княжны!..
Ты шалены, стары! хто цябе дзе хаваў
Ты, знаць, вырадак цемры сярмяжнай.

Ты адважыўся мне на сляпы перакор
Вызваняцi сусветныя трэлi;
Платы маю шмат я для такiх непакор,
Хто сябе процi мне стаць асмелiў,

Я па-князеўску ўсiм i плачу, i люблю!
Ты не хочаш дукатаў - не трэба!..
Узяцi старца i гуслi жыўцом у зямлю'
Знае хай, хто тут пан: я -- цi неба!

XI

Падхапiлi, ўзялi гусляра-старыка.
Гуслi разам яго самагуды:
Па-над бераг круты, дзе шумела рака,
Павялi, паняслi на загубу.

Месца выбралi здатнае, вырылi дол,
Дол тры сажнi шырокi, глыбокi;
Закапалi, убiлi асiнавы кол,
Далi насып тры сажнi высокi.

Не часалi дамоўкi яму сталяры,
Не заплакалi блiжнiя вочы;
Змоўклi гуслi i ен з той пары -- да пары;
Сум i сцiша залеглi, як ночай.

Толькi князеўскi хорам гудзеў, не маўчаў:
Шалы, музыка ў тахт рагаталi;
Не адну вiна бочку князь кончыў, пачаў:
Шлюб-вяселле ўсе княжны гулялi.

XII

Пацяклi, паплылi за гадамi гады...
На гусляравым наспе жвiровым
Палыны узышлi, вырас дуб малады,
Зашумеў непанятлiвым словам.

Лет за сотню звеў час, цi i болей мо лет,
Зацвiлi пераказы ў народзе;
Кажуць людзi: ў год раз ночкай з гуслямi дзед
3 кургана, як снег, белы выходзе.

Гуслi строiць свае, струны звонка звiняць.
Жменяй водзiць па iх абамлелай,
ў ўсе нешта пяе, што жывым не паняць,
І на месяц глядзiць, як сам, белы.

Кажуць, каб хто калi зразумеў голас той,
Не зазнаў бы нiколi ўжо гора...
Можна тут веру даць, толькi слухаць душой...
Курганы шмат чаго нам гавораць. (было: Памiж пустак, балот беларускай зямлi,
На узбярэжжы ракi шумнацечнай.
Дрэмле памятка дзен, што у нябыт уцяклi,
удзiрванелы курган векавечны.

Дуб галле распусцiу каранасты над iм.
Сухазелле у грудзi eпiлося;
Вецер стогне над iм уздыханнем глухiм,
Аб мiнуушчыне у жальбах галосе.

На купалле там птушка садзiцца, пяе,
У пiлiпауку воук нема вые;
Сонца днем распускае там косы свае,
Ночкай зоры глядзяць залатыя.

Хмары неба усцiлалi мо тысячу раз,
Перуны бiлi з краю да краю,-
Ён стаiць - гэта памяць людская, паказ...
Толькi гутарка ходзiць такая.

II

На гары на крутой, на абвiтай ракой,
Лет назад таму сотня цi болей,
Белы хорам стаяу, недаступнай сцяной
Грозна, думна глядзеу на прыволле.

У нагах у яго рассцiлаeся абшар
Хвоек гонкiх i паханi чорнай,
Сонных весак шары, хат амшалых, як мар,
Хат з сям'ей душ падданых, пакорных.

Князь у хораме жыу, слауны свету усяму,
Недаступны i грозны, як хорам;
Хто хацеу, не хацеу - бiу наклоны яму,
Спуску, ласкi не знау непакорам.

Зневажау, катавау ен з дружынай сваей;
Стражы князевы - у полi i дома,
Толькi модлы раслi небу у сэрцах людзей,
у пракляцце расло пакрыема.

III

Раз бяседа вялiкая e князя была:
На пасад дачку княжну садзiлi:
За сталом вiн заморскiх крынiца цякла,
Бегла музыка ўкруг на паумiлi.

На вяселле-разгул наплыло, як на сход,
Госцi знатных зусюль, за паўсвету,
Гэткай гучнай бяседы не помнiў народ,
Гэткiх скарбаў, брыльянтаў, саетаў!..

Дзень, другi ўжо грымела у князя гульня,
ў музыкi, i чаркi звiнелi;
Выдумлялi забаў новых кожнага дня;
Што хацелi - ўсяго госцi мелi.

Ажно трэцяга дня князь прыдумаў адну
Для дружыны пацеху-забаву:
Загадаў ен пазваць гусляра-старыну,
Гусляра з яго ведамай славай.

IV

Акалiчны народ гуслi знаў гусляра;
Песня-дума за сэрца хапала;
Вакол гэтай думы дудара-званара
Казак дзiўных злажылась нямала.

Кажуць, толькi як выйдзе i ўдарыць як ен
Па струнах з неадступнаю песняй,-
Сон злятае з павек, болю цiшыцца стогн,
Не шумяць ясакары, чарэснi;

Пушча-лес не шумiць, белка, лось не бяжыць,
Салавей-птушка ў той час сцiхае;
Памiж вольхаў рака, як штодзень, не бурлiць,
Паплаўкi рыба-плотка хавае.

Прытаiцца да моху русалка, лясун,
Каня вечнага "пiць" не заводзiць:
Пад звон-песню жывучых гусляравых струн
Для eсiх папараць-кветка ўзыходзiць.

V

Прывяла гусляра з яго нiўных сялiб
Дворня князева ў хорам багаты:
Пасадзiла на ганку, мiж кленаў i лiп.
На цагляным парозе магната.

Невыдумная свiтка - убор на плячах,
Барада, як снег белы - такая,
Незвычайны агонь у задумных вачах,
На каленях ляглi гуслi-баi.

Водзiць пальцам худым па сталевых струнах,
К песнi-музыцы ладзiцца, строе;
Водклiк б'ецца ад струн па сцюдзеных сцянах,
Замiраючы ў сховах пакояў

Вось настроiў, навеў тон у струнах як след,
Не зiрнуўшы на гулi нi разу,
ў сядзiць гэты сумны, як лунь, белы дзед,
ў чакае ад князя прыказу.

VI

- Што ж маўчыш ты, гусляр, нiў, лясоe песнябай,
Славай хат маiх подданых слаўныў!
Нам сягоння зайграй, нам сваiх песень дай,-
Князь умее плацiць незвычайна!

Запяеш па душы, дасi ўцехi гасцям -
Поўны гуслi насыплю дукатаў;
Не пад мысль песня будзе каму-небудзь нам -
Канапляную возьмеш заплату;

Знаеш славу маю, знаеш сiлу маю...
- Многа знаю i чуў аб табе я,-
ў я сам, як i ты, так табе запяю...
- Ну, пара пачынаць, дабрадзею! -

Гэтак слухае, выслухаў князя гусляр,
Заiскрылiся вочы сiвыя,
Патануў у скляпеннях адзiн, другi ўдар,
ў заплакалi струны жывыя.

VII

"Гэй ты, князь! Гэй, праслаўны на цэлы бел свет,
Не такую задумаў ты думу,-
Не дае гуслярам сказу золата цвет,
Белых хорамаў п'яныя шумы.

Скурганiў бы душу чырванцом тваiм я;
Гуслям, княжа, не пiшуць законаў:
Небу справу здае сэрца, думка мая,
Сонцу, зорам, арлам толькi роўна.

Бачыш, княжа, загоны, лясы, сенажаць,-
ўм пакорны я толькi з гуслямi,
Сiлен, княжа, караць, галаву сiлен зняць,-
Не скуеш толькi дум ланцугамi.

Славен, грозен i ты, i твой хорам-астрог,
Б'е ад сцен-цэгел ледам зiмовым;
Сэрца маеш, як гэты цагляны парог, ў душу -
як скляпоў гэтых сховы.

VIII

Глянь ты, слаўны ўладар, па палеткi свае:
Сарачнi там сох бачыш, як блудзе;
А цi чуў ты, аб чым там араты пяе,
Дзе i як жывуць гэтыя людзiў

Глянь ў лехi свае, ў падзямеллi глянь, князь,
Што настроiў пад хорамам гэтым:
Браццi корчацца там, табой кiнуты ў гразь,
Чэрвi точаць жывых iх, раздзетых.

Ты ўсе золатам хочаш прыцьмiць, загацiць...
Цi ж прыгледзеўся, хорамны княжаў
Кроў на золаце гэтым людская блiшчыць,
Кроў, якой i твая моц не змажа.

Ты брыльянтамi ўсыпаe атласы i шоўк -
Гэта цертая сталь ад кайданаў,
Гэта вiсельнi петляў развiты шнурок,
Гэта, княжа, твае саматканы.

IX

Стол ты ўставiўядой, косцей шмат пад сталом,-
Гэта косцi бядноты рабочай;
Пацяшаешся белым, чырвоным вiном,-
Гэта слезы нядолi сiрочай.

Хорам выстраiў ты, твайму воку так мiл,
Адшлiфованы цэгла i камень,-
Гэта - памяткi-плiты з няў?часных магiл,
Гэта - сэрцаe скамененых пламень.

Люба чуцi табе скочнай музыкi звон:
Ты, дружына п'яце асалоду,-
А цi ўслухаўся ты, як плыве з яе стогн,
Стогн пракляцця табе, твайму родуў!

Ты збялеў, ты дрыжыш, слаўны княжа-ўладар!
Госцi хмурны, а дворня знямела...
Ну, што, княжаў пара даць за песню мне дар!
Выбачай, калi спеў мо няўмела".

X

Князь стаiць, князь маўчыць, жуда, помста б'е з воч;
Гулi зглухлi: нi жартаў, нi смехаў...
Думаў князь, выдумляў, грымнуў шабляй наўзбоч,
Толькi з лескатам выбегла рэха.

- Гэй ты, сонцу раўня, не на тое пазва?
На вяселле цябе сваей княжны!..
Ты шалены, стары! хто цябе дзе хава?
Ты, знаць, вырадак цемры сярмяжнай.

Ты адважыўся мне на сляпы перакор
Вызваняцi сусветныя трэлi;
Платы маю шмат я для такiх непакор,
Хто сябе процi мне стаць асмелi?,

Я па-князеўску ўсiм i плачу, i люблю!
Ты не хочаш дуката? - не трэба!..
Узяцi старца i гуслi жыўцом у зямлю'
Знае хай, хто тут пан: я -- цi неба!

XI

Падхапiлi, ўзялi гусляра-старыка.
Гуслi разам яго самагуды:
Па-над бераг круты, дзе шумела рака,
Павялi, паняслi на загубу.

Месца выбралi здатнае, вырылi дол,
Дол тры сажнi шырокi, глыбокi;
Закапалi, убiлi асiнавы кол,
Далi насып тры сажнi высокi.

Не часалi дамоўкi яму сталяры,
Не заплакалi блiжнiя вочы;
Змоўклi гуслi i ен з той пары -- да пары;
Сум i сцiша залеглi, як ночай.

Толькi князеўскi хорам гудзеў, не маўчаў:
Шалы, музыка ў тахт рагаталi;
Не адну вiна бочку князь кончыў, пачаў:
Шлюб-вяселле ўсе княжны гулялi.

XII

Пацяклi, паплылi за гадамi гады...
На гусляравым наспе жвiровым
Палыны узышлi, вырас дуб малады,
Зашумеў непанятлiвым словам.

Лет за сотню звеў час, цi i болей мо лет,
Зацвiлi пераказы ў народзе;
Кажуць людзi: ў год раз ночкай з гуслямi дзед
3 кургана, як снег, белы выходзе.

Гуслi строiць свае, струны звонка звiняць.
Жменяй водзiць па iх абамлелай,
ў ўсе нешта пяе, што жывым не паняць,
? на месяц глядзiць, як сам, белы.

Кажуць, каб хто калi зразумеў голас той,
Не зазнаў бы нiколi ўжо гора...
Можна тут веру даць, толькi слухаць душой...
Курганы шмат чаго нам гавораць.)

Изменение песни "Гусляр"
текст песни: Памiж пустак, балот беларускай зямлi,
На узбярэжжы ракi шумнацечнай.
Дрэмле памятка дзен, што у нябыт уцяклi,
удзiрванелы курган векавечны.

Дуб галле распусцiу каранасты над iм.
Сухазелле у грудзi eпiлося;
Вецер стогне над iм уздыханнем глухiм,
Аб мiнуушчыне у жальбах галосе.

На купалле там птушка садзiцца, пяе,
У пiлiпауку воук нема вые;
Сонца днем распускае там косы свае,
Ночкай зоры глядзяць залатыя.

Хмары неба усцiлалi мо тысячу раз,
Перуны бiлi з краю да краю,-
Ён стаiць - гэта памяць людская, паказ...
Толькi гутарка ходзiць такая.

II

На гары на крутой, на абвiтай ракой,
Лет назад таму сотня цi болей,
Белы хорам стаяу, недаступнай сцяной
Грозна, думна глядзеу на прыволле.

У нагах у яго рассцiлаeся абшар
Хвоек гонкiх i паханi чорнай,
Сонных весак шары, хат амшалых, як мар,
Хат з сям'ей душ падданых, пакорных.

Князь у хораме жыу, слауны свету усяму,
Недаступны i грозны, як хорам;
Хто хацеу, не хацеу - бiу наклоны яму,
Спуску, ласкi не знау непакорам.

Зневажау, катавау ен з дружынай сваей;
Стражы князевы - у полi i дома,
Толькi модлы раслi небу у сэрцах людзей,
у пракляцце расло пакрыема.

III

Раз бяседа вялiкая ў князя была:
На пасад дачку княжну садзiлi:
За сталом вiн заморскiх крынiца цякла,
Бегла музыка ўкруг на паўмiлi.

На вяселле-разгул наплыло, як на сход,
Госцi знатных зусюль, за паўсвету,
Гэткай гучнай бяседы не помнiў народ,
Гэткiх скарбаў, брыльянтаў, саетаў!..

Дзень, другi ўжо грымела у князя гульня,
ў музыкi, i чаркi звiнелi;
Выдумлялi забаў новых кожнага дня;
Што хацелi - ўсяго госцi мелi.

Ажно трэцяга дня князь прыдумаў адну
Для дружыны пацеху-забаву:
Загадаў ен пазваць гусляра-старыну,
Гусляра з яго ведамай славай.

IV

Акалiчны народ гуслi знаў гусляра;
Песня-дума за сэрца хапала;
Вакол гэтай думы дудара-званара
Казак дзiўных злажылась нямала.

Кажуць, толькi як выйдзе i ўдарыць як ен
Па струнах з неадступнаю песняй,-
Сон злятае з павек, болю цiшыцца стогн,
Не шумяць ясакары, чарэснi;

Пушча-лес не шумiць, белка, лось не бяжыць,
Салавей-птушка ў той час сцiхае;
Памiж вольхаў рака, як штодзень, не бурлiць,
Паплаўкi рыба-плотка хавае.

Прытаiцца да моху русалка, лясун,
Каня вечнага "пiць" не заводзiць:
Пад звон-песню жывучых гусляравых струн
Для eсiх папараць-кветка ўзыходзiць.

V

Прывяла гусляра з яго нiўных сялiб
Дворня князева ў хорам багаты:
Пасадзiла на ганку, мiж кленаў i лiп.
На цагляным парозе магната.

Невыдумная свiтка - убор на плячах,
Барада, як снег белы - такая,
Незвычайны агонь у задумных вачах,
На каленях ляглi гуслi-баi.

Водзiць пальцам худым па сталевых струнах,
К песнi-музыцы ладзiцца, строе;
Водклiк б'ецца ад струн па сцюдзеных сцянах,
Замiраючы ў сховах пакояў

Вось настроiў, навеў тон у струнах як след,
Не зiрнуўшы на гулi нi разу,
ў сядзiць гэты сумны, як лунь, белы дзед,
ў чакае ад князя прыказу.

VI

- Што ж маўчыш ты, гусляр, нiў, лясоe песнябай,
Славай хат маiх подданых слаўныў!
Нам сягоння зайграй, нам сваiх песень дай,-
Князь умее плацiць незвычайна!

Запяеш па душы, дасi ўцехi гасцям -
Поўны гуслi насыплю дукатаў;
Не пад мысль песня будзе каму-небудзь нам -
Канапляную возьмеш заплату;

Знаеш славу маю, знаеш сiлу маю...
- Многа знаю i чуў аб табе я,-
ў я сам, як i ты, так табе запяю...
- Ну, пара пачынаць, дабрадзею! -

Гэтак слухае, выслухаў князя гусляр,
Заiскрылiся вочы сiвыя,
Патануў у скляпеннях адзiн, другi ўдар,
ў заплакалi струны жывыя.

VII

"Гэй ты, князь! Гэй, праслаўны на цэлы бел свет,
Не такую задумаў ты думу,-
Не дае гуслярам сказу золата цвет,
Белых хорамаў п'яныя шумы.

Скурганiў бы душу чырванцом тваiм я;
Гуслям, княжа, не пiшуць законаў:
Небу справу здае сэрца, думка мая,
Сонцу, зорам, арлам толькi роўна.

Бачыш, княжа, загоны, лясы, сенажаць,-
ўм пакорны я толькi з гуслямi,
Сiлен, княжа, караць, галаву сiлен зняць,-
Не скуеш толькi дум ланцугамi.

Славен, грозен i ты, i твой хорам-астрог,
Б'е ад сцен-цэгел ледам зiмовым;
Сэрца маеш, як гэты цагляны парог, ў душу -
як скляпоў гэтых сховы.

VIII

Глянь ты, слаўны ўладар, па палеткi свае:
Сарачнi там сох бачыш, як блудзе;
А цi чуў ты, аб чым там араты пяе,
Дзе i як жывуць гэтыя людзiў

Глянь ў лехi свае, ў падзямеллi глянь, князь,
Што настроiў пад хорамам гэтым:
Браццi корчацца там, табой кiнуты ў гразь,
Чэрвi точаць жывых iх, раздзетых.

Ты ўсе золатам хочаш прыцьмiць, загацiць...
Цi ж прыгледзеўся, хорамны княжаў
Кроў на золаце гэтым людская блiшчыць,
Кроў, якой i твая моц не змажа.

Ты брыльянтамi ўсыпаe атласы i шоўк -
Гэта цертая сталь ад кайданаў,
Гэта вiсельнi петляў развiты шнурок,
Гэта, княжа, твае саматканы.

IX

Стол ты ўставiўядой, косцей шмат пад сталом,-
Гэта косцi бядноты рабочай;
Пацяшаешся белым, чырвоным вiном,-
Гэта слезы нядолi сiрочай.

Хорам выстраiў ты, твайму воку так мiл,
Адшлiфованы цэгла i камень,-
Гэта - памяткi-плiты з няўчасных магiл,
Гэта - сэрцаў скамененых пламень.

Люба чуцi табе скочнай музыкi звон:
Ты, дружына п'яце асалоду,-
А цi ўслухаўся ты, як плыве з яе стогн,
Стогн пракляцця табе, твайму родуў!

Ты збялеў, ты дрыжыш, слаўны княжа-ўладар!
Госцi хмурны, а дворня знямела...
Ну, што, княжаў пара даць за песню мне дар!
Выбачай, калi спеў мо няўмела".

X

Князь стаiць, князь маўчыць, жуда, помста б'е з воч;
Гулi зглухлi: нi жартаў, нi смехаў...
Думаў князь, выдумляў, грымнуў шабляй наўзбоч,
Толькi з лескатам выбегла рэха.

- Гэй ты, сонцу раўня, не на тое пазваў
На вяселле цябе сваей княжны!..
Ты шалены, стары! хто цябе дзе хаваў
Ты, знаць, вырадак цемры сярмяжнай.

Ты адважыўся мне на сляпы перакор
Вызваняцi сусветныя трэлi;
Платы маю шмат я для такiх непакор,
Хто сябе процi мне стаць асмелiў,

Я па-князеўску ўсiм i плачу, i люблю!
Ты не хочаш дукатаў - не трэба!..
Узяцi старца i гуслi жыўцом у зямлю'
Знае хай, хто тут пан: я -- цi неба!

XI

Падхапiлi, ўзялi гусляра-старыка.
Гуслi разам яго самагуды:
Па-над бераг круты, дзе шумела рака,
Павялi, паняслi на загубу.

Месца выбралi здатнае, вырылi дол,
Дол тры сажнi шырокi, глыбокi;
Закапалi, убiлi асiнавы кол,
Далi насып тры сажнi высокi.

Не часалi дамоўкi яму сталяры,
Не заплакалi блiжнiя вочы;
Змоўклi гуслi i ен з той пары -- да пары;
Сум i сцiша залеглi, як ночай.

Толькi князеўскi хорам гудзеў, не маўчаў:
Шалы, музыка ў тахт рагаталi;
Не адну вiна бочку князь кончыў, пачаў:
Шлюб-вяселле ўсе княжны гулялi.

XII

Пацяклi, паплылi за гадамi гады...
На гусляравым наспе жвiровым
Палыны узышлi, вырас дуб малады,
Зашумеў непанятлiвым словам.

Лет за сотню звеў час, цi i болей мо лет,
Зацвiлi пераказы ў народзе;
Кажуць людзi: ў год раз ночкай з гуслямi дзед
3 кургана, як снег, белы выходзе.

Гуслi строiць свае, струны звонка звiняць.
Жменяй водзiць па iх абамлелай,
ў ўсе нешта пяе, што жывым не паняць,
І на месяц глядзiць, як сам, белы.

Кажуць, каб хто калi зразумеў голас той,
Не зазнаў бы нiколi ўжо гора...
Можна тут веру даць, толькi слухаць душой...
Курганы шмат чаго нам гавораць. (было: Памiж пустак, балот беларускай зямлi,
На узбярэжжы ракi шумнацечнай.
Дрэмле памятка дзен, што у нябыт уцяклi,
удзiрванелы курган векавечны.

Дуб галле распусцiу каранасты над iм.
Сухазелле у грудзi eпiлося;
Вецер стогне над iм уздыханнем глухiм,
Аб мiнуушчыне у жальбах галосе.

На купалле там птушка садзiцца, пяе,
У пiлiпауку воук нема вые;
Сонца днем распускае там косы свае,
Ночкай зоры глядзяць залатыя.

Хмары неба усцiлалi мо тысячу раз,
Перуны бiлi з краю да краю,-
Ён стаiць - гэта памяць людская, паказ...
Толькi гутарка ходзiць такая.

II

На гары на крутой, на абвiтай ракой,
Лет назад таму сотня цi болей,
Белы хорам стаяу, недаступнай сцяной
Грозна, думна глядзеу на прыволле.

У нагах у яго рассцiлаeся абшар
Хвоек гонкiх i паханi чорнай,
Сонных весак шары, хат амшалых, як мар,
Хат з сям'ей душ падданых, пакорных.

Князь у хораме жыу, слауны свету усяму,
Недаступны i грозны, як хорам;
Хто хацеу, не хацеу - бiу наклоны яму,
Спуску, ласкi не знау непакорам.

Зневажау, катавау ен з дружынай сваей;
Стражы князевы - у полi i дома,
Толькi модлы раслi небу у сэрцах людзей,
у пракляцце расло пакрыема.

III

Раз бяседа вялiкая ў князя была:
На пасад дачку княжну садзiлi:
За сталом вiн заморскiх крынiца цякла,
Бегла музыка ўкруг на паўмiлi.

На вяселле-разгул наплыло, як на сход,
Госцi знатных зусюль, за паўсвету,
Гэткай гучнай бяседы не помнiў народ,
Гэткiх скарбаў, брыльянтаў, саетаў!..

Дзень, другi ўжо грымела у князя гульня,
ў музыкi, i чаркi звiнелi;
Выдумлялi забаў новых кожнага дня;
Што хацелi - ўсяго госцi мелi.

Ажно трэцяга дня князь прыдумаў адну
Для дружыны пацеху-забаву:
Загадаў ен пазваць гусляра-старыну,
Гусляра з яго ведамай славай.

IV

Акалiчны народ гуслi знаў гусляра;
Песня-дума за сэрца хапала;
Вакол гэтай думы дудара-званара
Казак дзiўных злажылась нямала.

Кажуць, толькi як выйдзе i ўдарыць як ен
Па струнах з неадступнаю песняй,-
Сон злятае з павек, болю цiшыцца стогн,
Не шумяць ясакары, чарэснi;

Пушча-лес не шумiць, белка, лось не бяжыць,
Салавей-птушка ў той час сцiхае;
Памiж вольхаў рака, як штодзень, не бурлiць,
Паплаўкi рыба-плотка хавае.

Прытаiцца да моху русалка, лясун,
Каня вечнага "пiць" не заводзiць:
Пад звон-песню жывучых гусляравых струн
Для eсiх папараць-кветка ўзыходзiць.

V

Прывяла гусляра з яго нiўных сялiб
Дворня князева ў хорам багаты:
Пасадзiла на ганку, мiж кленаў i лiп.
На цагляным парозе магната.

Невыдумная свiтка - убор на плячах,
Барада, як снег белы - такая,
Незвычайны агонь у задумных вачах,
На каленях ляглi гуслi-баi.

Водзiць пальцам худым па сталевых струнах,
К песнi-музыцы ладзiцца, строе;
Водклiк б'ецца ад струн па сцюдзеных сцянах,
Замiраючы ў сховах пакояў

Вось настроiў, навеў тон у струнах як след,
Не зiрнуўшы на гулi нi разу,
ў сядзiць гэты сумны, як лунь, белы дзед,
ў чакае ад князя прыказу.

VI

- Што ж маўчыш ты, гусляр, нiў, лясоe песнябай,
Славай хат маiх подданых слаўныў!
Нам сягоння зайграй, нам сваiх песень дай,-
Князь умее плацiць незвычайна!

Запяеш па душы, дасi ўцехi гасцям -
Поўны гуслi насыплю дукатаў;
Не пад мысль песня будзе каму-небудзь нам -
Канапляную возьмеш заплату;

Знаеш славу маю, знаеш сiлу маю...
- Многа знаю i чуў аб табе я,-
ў я сам, як i ты, так табе запяю...
- Ну, пара пачынаць, дабрадзею! -

Гэтак слухае, выслухаў князя гусляр,
Заiскрылiся вочы сiвыя,
Патануў у скляпеннях адзiн, другi ўдар,
ў заплакалi струны жывыя.

VII

"Гэй ты, князь! Гэй, праслаўны на цэлы бел свет,
Не такую задумаў ты думу,-
Не дае гуслярам сказу золата цвет,
Белых хорамаў п'яныя шумы.

Скурганiў бы душу чырванцом тваiм я;
Гуслям, княжа, не пiшуць законаў:
Небу справу здае сэрца, думка мая,
Сонцу, зорам, арлам толькi роўна.

Бачыш, княжа, загоны, лясы, сенажаць,-
ўм пакорны я толькi з гуслямi,
Сiлен, княжа, караць, галаву сiлен зняць,-
Не скуеш толькi дум ланцугамi.

Славен, грозен i ты, i твой хорам-астрог,
Б'е ад сцен-цэгел ледам зiмовым;
Сэрца маеш, як гэты цагляны парог, ў душу -
як скляпоў гэтых сховы.

VIII

Глянь ты, слаўны ўладар, па палеткi свае:
Сарачнi там сох бачыш, як блудзе;
А цi чуў ты, аб чым там араты пяе,
Дзе i як жывуць гэтыя людзiў

Глянь ў лехi свае, ў падзямеллi глянь, князь,
Што настроiў пад хорамам гэтым:
Браццi корчацца там, табой кiнуты ў гразь,
Чэрвi точаць жывых iх, раздзетых.

Ты ўсе золатам хочаш прыцьмiць, загацiць...
Цi ж прыгледзеўся, хорамны княжаў
Кроў на золаце гэтым людская блiшчыць,
Кроў, якой i твая моц не змажа.

Ты брыльянтамi ўсыпаe атласы i шоўк -
Гэта цертая сталь ад кайданаў,
Гэта вiсельнi петляў развiты шнурок,
Гэта, княжа, твае саматканы.

IX

Стол ты ўставiўядой, косцей шмат пад сталом,-
Гэта косцi бядноты рабочай;
Пацяшаешся белым, чырвоным вiном,-
Гэта слезы нядолi сiрочай.

Хорам выстраiў ты, твайму воку так мiл,
Адшлiфованы цэгла i камень,-
Гэта - памяткi-плiты з няўчасных магiл,
Гэта - сэрцаe скамененых пламень.

Люба чуцi табе скочнай музыкi звон:
Ты, дружына п'яце асалоду,-
А цi ўслухаўся ты, як плыве з яе стогн,
Стогн пракляцця табе, твайму родуў!

Ты збялеў, ты дрыжыш, слаўны княжа-ўладар!
Госцi хмурны, а дворня знямела...
Ну, што, княжаў пара даць за песню мне дар!
Выбачай, калi спеў мо няўмела".

X

Князь стаiць, князь маўчыць, жуда, помста б'е з воч;
Гулi зглухлi: нi жартаў, нi смехаў...
Думаў князь, выдумляў, грымнуў шабляй наўзбоч,
Толькi з лескатам выбегла рэха.

- Гэй ты, сонцу раўня, не на тое пазваў
На вяселле цябе сваей княжны!..
Ты шалены, стары! хто цябе дзе хаваў
Ты, знаць, вырадак цемры сярмяжнай.

Ты адважыўся мне на сляпы перакор
Вызваняцi сусветныя трэлi;
Платы маю шмат я для такiх непакор,
Хто сябе процi мне стаць асмелiў,

Я па-князеўску ўсiм i плачу, i люблю!
Ты не хочаш дукатаў - не трэба!..
Узяцi старца i гуслi жыўцом у зямлю'
Знае хай, хто тут пан: я -- цi неба!

XI

Падхапiлi, ўзялi гусляра-старыка.
Гуслi разам яго самагуды:
Па-над бераг круты, дзе шумела рака,
Павялi, паняслi на загубу.

Месца выбралi здатнае, вырылi дол,
Дол тры сажнi шырокi, глыбокi;
Закапалi, убiлi асiнавы кол,
Далi насып тры сажнi высокi.

Не часалi дамоўкi яму сталяры,
Не заплакалi блiжнiя вочы;
Змоўклi гуслi i ен з той пары -- да пары;
Сум i сцiша залеглi, як ночай.

Толькi князеўскi хорам гудзеў, не маўчаў:
Шалы, музыка ў тахт рагаталi;
Не адну вiна бочку князь кончыў, пачаў:
Шлюб-вяселле ўсе княжны гулялi.

XII

Пацяклi, паплылi за гадамi гады...
На гусляравым наспе жвiровым
Палыны узышлi, вырас дуб малады,
Зашумеў непанятлiвым словам.

Лет за сотню звеў час, цi i болей мо лет,
Зацвiлi пераказы ў народзе;
Кажуць людзi: ў год раз ночкай з гуслямi дзед
3 кургана, як снег, белы выходзе.

Гуслi строiць свае, струны звонка звiняць.
Жменяй водзiць па iх абамлелай,
ў ўсе нешта пяе, што жывым не паняць,
І на месяц глядзiць, як сам, белы.

Кажуць, каб хто калi зразумеў голас той,
Не зазнаў бы нiколi ўжо гора...
Можна тут веру даць, толькi слухаць душой...
Курганы шмат чаго нам гавораць.)

Изменение песни "Гусляр"
текст песни: Памiж пустак, балот беларускай зямлi,
На узбярэжжы ракi шумнацечнай.
Дрэмле памятка дзен, што у нябыт уцяклi,
Ўдзiрванелы курган векавечны.

Дуб галле распусцiу каранасты над iм.
Сухазелле у грудзi eпiлося;
Вецер стогне над iм уздыханнем глухiм,
Аб мiнуушчыне у жальбах галосе.

На купалле там птушка садзiцца, пяе,
У пiлiпауку воук нема вые;
Сонца днем распускае там косы свае,
Ночкай зоры глядзяць залатыя.

Хмары неба усцiлалi мо тысячу раз,
Перуны бiлi з краю да краю,-
Ён стаiць - гэта памяць людская, паказ...
Толькi гутарка ходзiць такая.

II

На гары на крутой, на абвiтай ракой,
Лет назад таму сотня цi болей,
Белы хорам стаяу, недаступнай сцяной
Грозна, думна глядзеу на прыволле.

У нагах у яго рассцiлаeся абшар
Хвоек гонкiх i паханi чорнай,
Сонных весак шары, хат амшалых, як мар,
Хат з сям'ей душ падданых, пакорных.

Князь у хораме жыу, слауны свету усяму,
Недаступны i грозны, як хорам;
Хто хацеу, не хацеу - бiу наклоны яму,
Спуску, ласкi не знау непакорам.

Зневажау, катавау ен з дружынай сваей;
Стражы князевы - у полi i дома,
Толькi модлы раслi небу у сэрцах людзей,
у пракляцце расло пакрыема.

III

Раз бяседа вялiкая ў князя была:
На пасад дачку княжну садзiлi:
За сталом вiн заморскiх крынiца цякла,
Бегла музыка ўкруг на паўмiлi.

На вяселле-разгул наплыло, як на сход,
Госцi знатных зусюль, за паўсвету,
Гэткай гучнай бяседы не помнiў народ,
Гэткiх скарбаў, брыльянтаў, саетаў!..

Дзень, другi ўжо грымела у князя гульня,
ў музыкi, i чаркi звiнелi;
Выдумлялi забаў новых кожнага дня;
Што хацелi - ўсяго госцi мелi.

Ажно трэцяга дня князь прыдумаў адну
Для дружыны пацеху-забаву:
Загадаў ен пазваць гусляра-старыну,
Гусляра з яго ведамай славай.

IV

Акалiчны народ гуслi знаў гусляра;
Песня-дума за сэрца хапала;
Вакол гэтай думы дудара-званара
Казак дзiўных злажылась нямала.

Кажуць, толькi як выйдзе i ўдарыць як ен
Па струнах з неадступнаю песняй,-
Сон злятае з павек, болю цiшыцца стогн,
Не шумяць ясакары, чарэснi;

Пушча-лес не шумiць, белка, лось не бяжыць,
Салавей-птушка ў той час сцiхае;
Памiж вольхаў рака, як штодзень, не бурлiць,
Паплаўкi рыба-плотка хавае.

Прытаiцца да моху русалка, лясун,
Каня вечнага "пiць" не заводзiць:
Пад звон-песню жывучых гусляравых струн
Для eсiх папараць-кветка ўзыходзiць.

V

Прывяла гусляра з яго нiўных сялiб
Дворня князева ў хорам багаты:
Пасадзiла на ганку, мiж кленаў i лiп.
На цагляным парозе магната.

Невыдумная свiтка - убор на плячах,
Барада, як снег белы - такая,
Незвычайны агонь у задумных вачах,
На каленях ляглi гуслi-баi.

Водзiць пальцам худым па сталевых струнах,
К песнi-музыцы ладзiцца, строе;
Водклiк б'ецца ад струн па сцюдзеных сцянах,
Замiраючы ў сховах пакояў

Вось настроiў, навеў тон у струнах як след,
Не зiрнуўшы на гулi нi разу,
ў сядзiць гэты сумны, як лунь, белы дзед,
ў чакае ад князя прыказу.

VI

- Што ж маўчыш ты, гусляр, нiў, лясоe песнябай,
Славай хат маiх подданых слаўныў!
Нам сягоння зайграй, нам сваiх песень дай,-
Князь умее плацiць незвычайна!

Запяеш па душы, дасi ўцехi гасцям -
Поўны гуслi насыплю дукатаў;
Не пад мысль песня будзе каму-небудзь нам -
Канапляную возьмеш заплату;

Знаеш славу маю, знаеш сiлу маю...
- Многа знаю i чуў аб табе я,-
ў я сам, як i ты, так табе запяю...
- Ну, пара пачынаць, дабрадзею! -

Гэтак слухае, выслухаў князя гусляр,
Заiскрылiся вочы сiвыя,
Патануў у скляпеннях адзiн, другi ўдар,
ў заплакалi струны жывыя.

VII

"Гэй ты, князь! Гэй, праслаўны на цэлы бел свет,
Не такую задумаў ты думу,-
Не дае гуслярам сказу золата цвет,
Белых хорамаў п'яныя шумы.

Скурганiў бы душу чырванцом тваiм я;
Гуслям, княжа, не пiшуць законаў:
Небу справу здае сэрца, думка мая,
Сонцу, зорам, арлам толькi роўна.

Бачыш, княжа, загоны, лясы, сенажаць,-
ўм пакорны я толькi з гуслямi,
Сiлен, княжа, караць, галаву сiлен зняць,-
Не скуеш толькi дум ланцугамi.

Славен, грозен i ты, i твой хорам-астрог,
Б'е ад сцен-цэгел ледам зiмовым;
Сэрца маеш, як гэты цагляны парог, ў душу -
як скляпоў гэтых сховы.

VIII

Глянь ты, слаўны ўладар, па палеткi свае:
Сарачнi там сох бачыш, як блудзе;
А цi чуў ты, аб чым там араты пяе,
Дзе i як жывуць гэтыя людзiў

Глянь ў лехi свае, ў падзямеллi глянь, князь,
Што настроiў пад хорамам гэтым:
Браццi корчацца там, табой кiнуты ў гразь,
Чэрвi точаць жывых iх, раздзетых.

Ты ўсе золатам хочаш прыцьмiць, загацiць...
Цi ж прыгледзеўся, хорамны княжаў
Кроў на золаце гэтым людская блiшчыць,
Кроў, якой i твая моц не змажа.

Ты брыльянтамi ўсыпаe атласы i шоўк -
Гэта цертая сталь ад кайданаў,
Гэта вiсельнi петляў развiты шнурок,
Гэта, княжа, твае саматканы.

IX

Стол ты ўставiўядой, косцей шмат пад сталом,-
Гэта косцi бядноты рабочай;
Пацяшаешся белым, чырвоным вiном,-
Гэта слезы нядолi сiрочай.

Хорам выстраiў ты, твайму воку так мiл,
Адшлiфованы цэгла i камень,-
Гэта - памяткi-плiты з няўчасных магiл,
Гэта - сэрцаў скамененых пламень.

Люба чуцi табе скочнай музыкi звон:
Ты, дружына п'яце асалоду,-
А цi ўслухаўся ты, як плыве з яе стогн,
Стогн пракляцця табе, твайму родуў!

Ты збялеў, ты дрыжыш, слаўны княжа-ўладар!
Госцi хмурны, а дворня знямела...
Ну, што, княжаў пара даць за песню мне дар!
Выбачай, калi спеў мо няўмела".

X

Князь стаiць, князь маўчыць, жуда, помста б'е з воч;
Гулi зглухлi: нi жартаў, нi смехаў...
Думаў князь, выдумляў, грымнуў шабляй наўзбоч,
Толькi з лескатам выбегла рэха.

- Гэй ты, сонцу раўня, не на тое пазваў
На вяселле цябе сваей княжны!..
Ты шалены, стары! хто цябе дзе хаваў
Ты, знаць, вырадак цемры сярмяжнай.

Ты адважыўся мне на сляпы перакор
Вызваняцi сусветныя трэлi;
Платы маю шмат я для такiх непакор,
Хто сябе процi мне стаць асмелiў,

Я па-князеўску ўсiм i плачу, i люблю!
Ты не хочаш дукатаў - не трэба!..
Узяцi старца i гуслi жыўцом у зямлю'
Знае хай, хто тут пан: я -- цi неба!

XI

Падхапiлi, ўзялi гусляра-старыка.
Гуслi разам яго самагуды:
Па-над бераг круты, дзе шумела рака,
Павялi, паняслi на загубу.

Месца выбралi здатнае, вырылi дол,
Дол тры сажнi шырокi, глыбокi;
Закапалi, убiлi асiнавы кол,
Далi насып тры сажнi высокi.

Не часалi дамоўкi яму сталяры,
Не заплакалi блiжнiя вочы;
Змоўклi гуслi i ен з той пары -- да пары;
Сум i сцiша залеглi, як ночай.

Толькi князеўскi хорам гудзеў, не маўчаў:
Шалы, музыка ў тахт рагаталi;
Не адну вiна бочку князь кончыў, пачаў:
Шлюб-вяселле ўсе княжны гулялi.

XII

Пацяклi, паплылi за гадамi гады...
На гусляравым наспе жвiровым
Палыны узышлi, вырас дуб малады,
Зашумеў непанятлiвым словам.

Лет за сотню звеў час, цi i болей мо лет,
Зацвiлi пераказы ў народзе;
Кажуць людзi: ў год раз ночкай з гуслямi дзед
3 кургана, як снег, белы выходзе.

Гуслi строiць свае, струны звонка звiняць.
Жменяй водзiць па iх абамлелай,
ў ўсе нешта пяе, што жывым не паняць,
І на месяц глядзiць, як сам, белы.

Кажуць, каб хто калi зразумеў голас той,
Не зазнаў бы нiколi ўжо гора...
Можна тут веру даць, толькi слухаць душой...
Курганы шмат чаго нам гавораць. (было: Памiж пустак, балот беларускай зямлi,
На узбярэжжы ракi шумнацечнай.
Дрэмле памятка дзен, што у нябыт уцяклi,
удзiрванелы курган векавечны.

Дуб галле распусцiу каранасты над iм.
Сухазелле у грудзi eпiлося;
Вецер стогне над iм уздыханнем глухiм,
Аб мiнуушчыне у жальбах галосе.

На купалле там птушка садзiцца, пяе,
У пiлiпауку воук нема вые;
Сонца днем распускае там косы свае,
Ночкай зоры глядзяць залатыя.

Хмары неба усцiлалi мо тысячу раз,
Перуны бiлi з краю да краю,-
Ён стаiць - гэта памяць людская, паказ...
Толькi гутарка ходзiць такая.

II

На гары на крутой, на абвiтай ракой,
Лет назад таму сотня цi болей,
Белы хорам стаяу, недаступнай сцяной
Грозна, думна глядзеу на прыволле.

У нагах у яго рассцiлаeся абшар
Хвоек гонкiх i паханi чорнай,
Сонных весак шары, хат амшалых, як мар,
Хат з сям'ей душ падданых, пакорных.

Князь у хораме жыу, слауны свету усяму,
Недаступны i грозны, як хорам;
Хто хацеу, не хацеу - бiу наклоны яму,
Спуску, ласкi не знау непакорам.

Зневажау, катавау ен з дружынай сваей;
Стражы князевы - у полi i дома,
Толькi модлы раслi небу у сэрцах людзей,
у пракляцце расло пакрыема.

III

Раз бяседа вялiкая ў князя была:
На пасад дачку княжну садзiлi:
За сталом вiн заморскiх крынiца цякла,
Бегла музыка ўкруг на паўмiлi.

На вяселле-разгул наплыло, як на сход,
Госцi знатных зусюль, за паўсвету,
Гэткай гучнай бяседы не помнiў народ,
Гэткiх скарбаў, брыльянтаў, саетаў!..

Дзень, другi ўжо грымела у князя гульня,
ў музыкi, i чаркi звiнелi;
Выдумлялi забаў новых кожнага дня;
Што хацелi - ўсяго госцi мелi.

Ажно трэцяга дня князь прыдумаў адну
Для дружыны пацеху-забаву:
Загадаў ен пазваць гусляра-старыну,
Гусляра з яго ведамай славай.

IV

Акалiчны народ гуслi знаў гусляра;
Песня-дума за сэрца хапала;
Вакол гэтай думы дудара-званара
Казак дзiўных злажылась нямала.

Кажуць, толькi як выйдзе i ўдарыць як ен
Па струнах з неадступнаю песняй,-
Сон злятае з павек, болю цiшыцца стогн,
Не шумяць ясакары, чарэснi;

Пушча-лес не шумiць, белка, лось не бяжыць,
Салавей-птушка ў той час сцiхае;
Памiж вольхаў рака, як штодзень, не бурлiць,
Паплаўкi рыба-плотка хавае.

Прытаiцца да моху русалка, лясун,
Каня вечнага "пiць" не заводзiць:
Пад звон-песню жывучых гусляравых струн
Для eсiх папараць-кветка ўзыходзiць.

V

Прывяла гусляра з яго нiўных сялiб
Дворня князева ў хорам багаты:
Пасадзiла на ганку, мiж кленаў i лiп.
На цагляным парозе магната.

Невыдумная свiтка - убор на плячах,
Барада, як снег белы - такая,
Незвычайны агонь у задумных вачах,
На каленях ляглi гуслi-баi.

Водзiць пальцам худым па сталевых струнах,
К песнi-музыцы ладзiцца, строе;
Водклiк б'ецца ад струн па сцюдзеных сцянах,
Замiраючы ў сховах пакояў

Вось настроiў, навеў тон у струнах як след,
Не зiрнуўшы на гулi нi разу,
ў сядзiць гэты сумны, як лунь, белы дзед,
ў чакае ад князя прыказу.

VI

- Што ж маўчыш ты, гусляр, нiў, лясоe песнябай,
Славай хат маiх подданых слаўныў!
Нам сягоння зайграй, нам сваiх песень дай,-
Князь умее плацiць незвычайна!

Запяеш па душы, дасi ўцехi гасцям -
Поўны гуслi насыплю дукатаў;
Не пад мысль песня будзе каму-небудзь нам -
Канапляную возьмеш заплату;

Знаеш славу маю, знаеш сiлу маю...
- Многа знаю i чуў аб табе я,-
ў я сам, як i ты, так табе запяю...
- Ну, пара пачынаць, дабрадзею! -

Гэтак слухае, выслухаў князя гусляр,
Заiскрылiся вочы сiвыя,
Патануў у скляпеннях адзiн, другi ўдар,
ў заплакалi струны жывыя.

VII

"Гэй ты, князь! Гэй, праслаўны на цэлы бел свет,
Не такую задумаў ты думу,-
Не дае гуслярам сказу золата цвет,
Белых хорамаў п'яныя шумы.

Скурганiў бы душу чырванцом тваiм я;
Гуслям, княжа, не пiшуць законаў:
Небу справу здае сэрца, думка мая,
Сонцу, зорам, арлам толькi роўна.

Бачыш, княжа, загоны, лясы, сенажаць,-
ўм пакорны я толькi з гуслямi,
Сiлен, княжа, караць, галаву сiлен зняць,-
Не скуеш толькi дум ланцугамi.

Славен, грозен i ты, i твой хорам-астрог,
Б'е ад сцен-цэгел ледам зiмовым;
Сэрца маеш, як гэты цагляны парог, ў душу -
як скляпоў гэтых сховы.

VIII

Глянь ты, слаўны ўладар, па палеткi свае:
Сарачнi там сох бачыш, як блудзе;
А цi чуў ты, аб чым там араты пяе,
Дзе i як жывуць гэтыя людзiў

Глянь ў лехi свае, ў падзямеллi глянь, князь,
Што настроiў пад хорамам гэтым:
Браццi корчацца там, табой кiнуты ў гразь,
Чэрвi точаць жывых iх, раздзетых.

Ты ўсе золатам хочаш прыцьмiць, загацiць...
Цi ж прыгледзеўся, хорамны княжаў
Кроў на золаце гэтым людская блiшчыць,
Кроў, якой i твая моц не змажа.

Ты брыльянтамi ўсыпаe атласы i шоўк -
Гэта цертая сталь ад кайданаў,
Гэта вiсельнi петляў развiты шнурок,
Гэта, княжа, твае саматканы.

IX

Стол ты ўставiўядой, косцей шмат пад сталом,-
Гэта косцi бядноты рабочай;
Пацяшаешся белым, чырвоным вiном,-
Гэта слезы нядолi сiрочай.

Хорам выстраiў ты, твайму воку так мiл,
Адшлiфованы цэгла i камень,-
Гэта - памяткi-плiты з няўчасных магiл,
Гэта - сэрцаў скамененых пламень.

Люба чуцi табе скочнай музыкi звон:
Ты, дружына п'яце асалоду,-
А цi ўслухаўся ты, як плыве з яе стогн,
Стогн пракляцця табе, твайму родуў!

Ты збялеў, ты дрыжыш, слаўны княжа-ўладар!
Госцi хмурны, а дворня знямела...
Ну, што, княжаў пара даць за песню мне дар!
Выбачай, калi спеў мо няўмела".

X

Князь стаiць, князь маўчыць, жуда, помста б'е з воч;
Гулi зглухлi: нi жартаў, нi смехаў...
Думаў князь, выдумляў, грымнуў шабляй наўзбоч,
Толькi з лескатам выбегла рэха.

- Гэй ты, сонцу раўня, не на тое пазваў
На вяселле цябе сваей княжны!..
Ты шалены, стары! хто цябе дзе хаваў
Ты, знаць, вырадак цемры сярмяжнай.

Ты адважыўся мне на сляпы перакор
Вызваняцi сусветныя трэлi;
Платы маю шмат я для такiх непакор,
Хто сябе процi мне стаць асмелiў,

Я па-князеўску ўсiм i плачу, i люблю!
Ты не хочаш дукатаў - не трэба!..
Узяцi старца i гуслi жыўцом у зямлю'
Знае хай, хто тут пан: я -- цi неба!

XI

Падхапiлi, ўзялi гусляра-старыка.
Гуслi разам яго самагуды:
Па-над бераг круты, дзе шумела рака,
Павялi, паняслi на загубу.

Месца выбралi здатнае, вырылi дол,
Дол тры сажнi шырокi, глыбокi;
Закапалi, убiлi асiнавы кол,
Далi насып тры сажнi высокi.

Не часалi дамоўкi яму сталяры,
Не заплакалi блiжнiя вочы;
Змоўклi гуслi i ен з той пары -- да пары;
Сум i сцiша залеглi, як ночай.

Толькi князеўскi хорам гудзеў, не маўчаў:
Шалы, музыка ў тахт рагаталi;
Не адну вiна бочку князь кончыў, пачаў:
Шлюб-вяселле ўсе княжны гулялi.

XII

Пацяклi, паплылi за гадамi гады...
На гусляравым наспе жвiровым
Палыны узышлi, вырас дуб малады,
Зашумеў непанятлiвым словам.

Лет за сотню звеў час, цi i болей мо лет,
Зацвiлi пераказы ў народзе;
Кажуць людзi: ў год раз ночкай з гуслямi дзед
3 кургана, як снег, белы выходзе.

Гуслi строiць свае, струны звонка звiняць.
Жменяй водзiць па iх абамлелай,
ў ўсе нешта пяе, што жывым не паняць,
І на месяц глядзiць, як сам, белы.

Кажуць, каб хто калi зразумеў голас той,
Не зазнаў бы нiколi ўжо гора...
Можна тут веру даць, толькi слухаць душой...
Курганы шмат чаго нам гавораць.)

Изменение песни "Гусляр"
текст песни: Памiж пустак, балот беларускай зямлi,
На ўзбярэжжы ракi шумнацечнай.
Дрэмле памятка дзен, што у нябыт уцяклi,
Ўдзiрванелы курган векавечны.

Дуб галле распусцiу каранасты над iм.
Сухазелле у грудзi eпiлося;
Вецер стогне над iм уздыханнем глухiм,
Аб мiнуушчыне у жальбах галосе.

На купалле там птушка садзiцца, пяе,
У пiлiпауку воук нема вые;
Сонца днем распускае там косы свае,
Ночкай зоры глядзяць залатыя.

Хмары неба усцiлалi мо тысячу раз,
Перуны бiлi з краю да краю,-
Ён стаiць - гэта памяць людская, паказ...
Толькi гутарка ходзiць такая.

II

На гары на крутой, на абвiтай ракой,
Лет назад таму сотня цi болей,
Белы хорам стаяу, недаступнай сцяной
Грозна, думна глядзеу на прыволле.

У нагах у яго рассцiлаeся абшар
Хвоек гонкiх i паханi чорнай,
Сонных весак шары, хат амшалых, як мар,
Хат з сям'ей душ падданых, пакорных.

Князь у хораме жыу, слауны свету усяму,
Недаступны i грозны, як хорам;
Хто хацеу, не хацеу - бiу наклоны яму,
Спуску, ласкi не знау непакорам.

Зневажау, катавау ен з дружынай сваей;
Стражы князевы - у полi i дома,
Толькi модлы раслi небу у сэрцах людзей,
у пракляцце расло пакрыема.

III

Раз бяседа вялiкая ў князя была:
На пасад дачку княжну садзiлi:
За сталом вiн заморскiх крынiца цякла,
Бегла музыка ўкруг на паўмiлi.

На вяселле-разгул наплыло, як на сход,
Госцi знатных зусюль, за паўсвету,
Гэткай гучнай бяседы не помнiў народ,
Гэткiх скарбаў, брыльянтаў, саетаў!..

Дзень, другi ўжо грымела у князя гульня,
ў музыкi, i чаркi звiнелi;
Выдумлялi забаў новых кожнага дня;
Што хацелi - ўсяго госцi мелi.

Ажно трэцяга дня князь прыдумаў адну
Для дружыны пацеху-забаву:
Загадаў ен пазваць гусляра-старыну,
Гусляра з яго ведамай славай.

IV

Акалiчны народ гуслi знаў гусляра;
Песня-дума за сэрца хапала;
Вакол гэтай думы дудара-званара
Казак дзiўных злажылась нямала.

Кажуць, толькi як выйдзе i ўдарыць як ен
Па струнах з неадступнаю песняй,-
Сон злятае з павек, болю цiшыцца стогн,
Не шумяць ясакары, чарэснi;

Пушча-лес не шумiць, белка, лось не бяжыць,
Салавей-птушка ў той час сцiхае;
Памiж вольхаў рака, як штодзень, не бурлiць,
Паплаўкi рыба-плотка хавае.

Прытаiцца да моху русалка, лясун,
Каня вечнага "пiць" не заводзiць:
Пад звон-песню жывучых гусляравых струн
Для eсiх папараць-кветка ўзыходзiць.

V

Прывяла гусляра з яго нiўных сялiб
Дворня князева ў хорам багаты:
Пасадзiла на ганку, мiж кленаў i лiп.
На цагляным парозе магната.

Невыдумная свiтка - убор на плячах,
Барада, як снег белы - такая,
Незвычайны агонь у задумных вачах,
На каленях ляглi гуслi-баi.

Водзiць пальцам худым па сталевых струнах,
К песнi-музыцы ладзiцца, строе;
Водклiк б'ецца ад струн па сцюдзеных сцянах,
Замiраючы ў сховах пакояў

Вось настроiў, навеў тон у струнах як след,
Не зiрнуўшы на гулi нi разу,
ў сядзiць гэты сумны, як лунь, белы дзед,
ў чакае ад князя прыказу.

VI

- Што ж маўчыш ты, гусляр, нiў, лясоe песнябай,
Славай хат маiх подданых слаўныў!
Нам сягоння зайграй, нам сваiх песень дай,-
Князь умее плацiць незвычайна!

Запяеш па душы, дасi ўцехi гасцям -
Поўны гуслi насыплю дукатаў;
Не пад мысль песня будзе каму-небудзь нам -
Канапляную возьмеш заплату;

Знаеш славу маю, знаеш сiлу маю...
- Многа знаю i чуў аб табе я,-
ў я сам, як i ты, так табе запяю...
- Ну, пара пачынаць, дабрадзею! -

Гэтак слухае, выслухаў князя гусляр,
Заiскрылiся вочы сiвыя,
Патануў у скляпеннях адзiн, другi ўдар,
ў заплакалi струны жывыя.

VII

"Гэй ты, князь! Гэй, праслаўны на цэлы бел свет,
Не такую задумаў ты думу,-
Не дае гуслярам сказу золата цвет,
Белых хорамаў п'яныя шумы.

Скурганiў бы душу чырванцом тваiм я;
Гуслям, княжа, не пiшуць законаў:
Небу справу здае сэрца, думка мая,
Сонцу, зорам, арлам толькi роўна.

Бачыш, княжа, загоны, лясы, сенажаць,-
ўм пакорны я толькi з гуслямi,
Сiлен, княжа, караць, галаву сiлен зняць,-
Не скуеш толькi дум ланцугамi.

Славен, грозен i ты, i твой хорам-астрог,
Б'е ад сцен-цэгел ледам зiмовым;
Сэрца маеш, як гэты цагляны парог, ў душу -
як скляпоў гэтых сховы.

VIII

Глянь ты, слаўны ўладар, па палеткi свае:
Сарачнi там сох бачыш, як блудзе;
А цi чуў ты, аб чым там араты пяе,
Дзе i як жывуць гэтыя людзiў

Глянь ў лехi свае, ў падзямеллi глянь, князь,
Што настроiў пад хорамам гэтым:
Браццi корчацца там, табой кiнуты ў гразь,
Чэрвi точаць жывых iх, раздзетых.

Ты ўсе золатам хочаш прыцьмiць, загацiць...
Цi ж прыгледзеўся, хорамны княжаў
Кроў на золаце гэтым людская блiшчыць,
Кроў, якой i твая моц не змажа.

Ты брыльянтамi ўсыпаe атласы i шоўк -
Гэта цертая сталь ад кайданаў,
Гэта вiсельнi петляў развiты шнурок,
Гэта, княжа, твае саматканы.

IX

Стол ты ўставiўядой, косцей шмат пад сталом,-
Гэта косцi бядноты рабочай;
Пацяшаешся белым, чырвоным вiном,-
Гэта слезы нядолi сiрочай.

Хорам выстраiў ты, твайму воку так мiл,
Адшлiфованы цэгла i камень,-
Гэта - памяткi-плiты з няўчасных магiл,
Гэта - сэрцаў скамененых пламень.

Люба чуцi табе скочнай музыкi звон:
Ты, дружына п'яце асалоду,-
А цi ўслухаўся ты, як плыве з яе стогн,
Стогн пракляцця табе, твайму родуў!

Ты збялеў, ты дрыжыш, слаўны княжа-ўладар!
Госцi хмурны, а дворня знямела...
Ну, што, княжаў пара даць за песню мне дар!
Выбачай, калi спеў мо няўмела".

X

Князь стаiць, князь маўчыць, жуда, помста б'е з воч;
Гулi зглухлi: нi жартаў, нi смехаў...
Думаў князь, выдумляў, грымнуў шабляй наўзбоч,
Толькi з лескатам выбегла рэха.

- Гэй ты, сонцу раўня, не на тое пазваў
На вяселле цябе сваей княжны!..
Ты шалены, стары! хто цябе дзе хаваў
Ты, знаць, вырадак цемры сярмяжнай.

Ты адважыўся мне на сляпы перакор
Вызваняцi сусветныя трэлi;
Платы маю шмат я для такiх непакор,
Хто сябе процi мне стаць асмелiў,

Я па-князеўску ўсiм i плачу, i люблю!
Ты не хочаш дукатаў - не трэба!..
Узяцi старца i гуслi жыўцом у зямлю'
Знае хай, хто тут пан: я -- цi неба!

XI

Падхапiлi, ўзялi гусляра-старыка.
Гуслi разам яго самагуды:
Па-над бераг круты, дзе шумела рака,
Павялi, паняслi на загубу.

Месца выбралi здатнае, вырылi дол,
Дол тры сажнi шырокi, глыбокi;
Закапалi, убiлi асiнавы кол,
Далi насып тры сажнi высокi.

Не часалi дамоўкi яму сталяры,
Не заплакалi блiжнiя вочы;
Змоўклi гуслi i ен з той пары -- да пары;
Сум i сцiша залеглi, як ночай.

Толькi князеўскi хорам гудзеў, не маўчаў:
Шалы, музыка ў тахт рагаталi;
Не адну вiна бочку князь кончыў, пачаў:
Шлюб-вяселле ўсе княжны гулялi.

XII

Пацяклi, паплылi за гадамi гады...
На гусляравым наспе жвiровым
Палыны узышлi, вырас дуб малады,
Зашумеў непанятлiвым словам.

Лет за сотню звеў час, цi i болей мо лет,
Зацвiлi пераказы ў народзе;
Кажуць людзi: ў год раз ночкай з гуслямi дзед
3 кургана, як снег, белы выходзе.

Гуслi строiць свае, струны звонка звiняць.
Жменяй водзiць па iх абамлелай,
ў ўсе нешта пяе, што жывым не паняць,
І на месяц глядзiць, як сам, белы.

Кажуць, каб хто калi зразумеў голас той,
Не зазнаў бы нiколi ўжо гора...
Можна тут веру даць, толькi слухаць душой...
Курганы шмат чаго нам гавораць. (было: Памiж пустак, балот беларускай зямлi,
На узбярэжжы ракi шумнацечнай.
Дрэмле памятка дзен, што у нябыт уцяклi,
Ўдзiрванелы курган векавечны.

Дуб галле распусцiу каранасты над iм.
Сухазелле у грудзi eпiлося;
Вецер стогне над iм уздыханнем глухiм,
Аб мiнуушчыне у жальбах галосе.

На купалле там птушка садзiцца, пяе,
У пiлiпауку воук нема вые;
Сонца днем распускае там косы свае,
Ночкай зоры глядзяць залатыя.

Хмары неба усцiлалi мо тысячу раз,
Перуны бiлi з краю да краю,-
Ён стаiць - гэта памяць людская, паказ...
Толькi гутарка ходзiць такая.

II

На гары на крутой, на абвiтай ракой,
Лет назад таму сотня цi болей,
Белы хорам стаяу, недаступнай сцяной
Грозна, думна глядзеу на прыволле.

У нагах у яго рассцiлаeся абшар
Хвоек гонкiх i паханi чорнай,
Сонных весак шары, хат амшалых, як мар,
Хат з сям'ей душ падданых, пакорных.

Князь у хораме жыу, слауны свету усяму,
Недаступны i грозны, як хорам;
Хто хацеу, не хацеу - бiу наклоны яму,
Спуску, ласкi не знау непакорам.

Зневажау, катавау ен з дружынай сваей;
Стражы князевы - у полi i дома,
Толькi модлы раслi небу у сэрцах людзей,
у пракляцце расло пакрыема.

III

Раз бяседа вялiкая ў князя была:
На пасад дачку княжну садзiлi:
За сталом вiн заморскiх крынiца цякла,
Бегла музыка ўкруг на паўмiлi.

На вяселле-разгул наплыло, як на сход,
Госцi знатных зусюль, за паўсвету,
Гэткай гучнай бяседы не помнiў народ,
Гэткiх скарбаў, брыльянтаў, саетаў!..

Дзень, другi ўжо грымела у князя гульня,
ў музыкi, i чаркi звiнелi;
Выдумлялi забаў новых кожнага дня;
Што хацелi - ўсяго госцi мелi.

Ажно трэцяга дня князь прыдумаў адну
Для дружыны пацеху-забаву:
Загадаў ен пазваць гусляра-старыну,
Гусляра з яго ведамай славай.

IV

Акалiчны народ гуслi знаў гусляра;
Песня-дума за сэрца хапала;
Вакол гэтай думы дудара-званара
Казак дзiўных злажылась нямала.

Кажуць, толькi як выйдзе i ўдарыць як ен
Па струнах з неадступнаю песняй,-
Сон злятае з павек, болю цiшыцца стогн,
Не шумяць ясакары, чарэснi;

Пушча-лес не шумiць, белка, лось не бяжыць,
Салавей-птушка ў той час сцiхае;
Памiж вольхаў рака, як штодзень, не бурлiць,
Паплаўкi рыба-плотка хавае.

Прытаiцца да моху русалка, лясун,
Каня вечнага "пiць" не заводзiць:
Пад звон-песню жывучых гусляравых струн
Для eсiх папараць-кветка ўзыходзiць.

V

Прывяла гусляра з яго нiўных сялiб
Дворня князева ў хорам багаты:
Пасадзiла на ганку, мiж кленаў i лiп.
На цагляным парозе магната.

Невыдумная свiтка - убор на плячах,
Барада, як снег белы - такая,
Незвычайны агонь у задумных вачах,
На каленях ляглi гуслi-баi.

Водзiць пальцам худым па сталевых струнах,
К песнi-музыцы ладзiцца, строе;
Водклiк б'ецца ад струн па сцюдзеных сцянах,
Замiраючы ў сховах пакояў

Вось настроiў, навеў тон у струнах як след,
Не зiрнуўшы на гулi нi разу,
ў сядзiць гэты сумны, як лунь, белы дзед,
ў чакае ад князя прыказу.

VI

- Што ж маўчыш ты, гусляр, нiў, лясоe песнябай,
Славай хат маiх подданых слаўныў!
Нам сягоння зайграй, нам сваiх песень дай,-
Князь умее плацiць незвычайна!

Запяеш па душы, дасi ўцехi гасцям -
Поўны гуслi насыплю дукатаў;
Не пад мысль песня будзе каму-небудзь нам -
Канапляную возьмеш заплату;

Знаеш славу маю, знаеш сiлу маю...
- Многа знаю i чуў аб табе я,-
ў я сам, як i ты, так табе запяю...
- Ну, пара пачынаць, дабрадзею! -

Гэтак слухае, выслухаў князя гусляр,
Заiскрылiся вочы сiвыя,
Патануў у скляпеннях адзiн, другi ўдар,
ў заплакалi струны жывыя.

VII

"Гэй ты, князь! Гэй, праслаўны на цэлы бел свет,
Не такую задумаў ты думу,-
Не дае гуслярам сказу золата цвет,
Белых хорамаў п'яныя шумы.

Скурганiў бы душу чырванцом тваiм я;
Гуслям, княжа, не пiшуць законаў:
Небу справу здае сэрца, думка мая,
Сонцу, зорам, арлам толькi роўна.

Бачыш, княжа, загоны, лясы, сенажаць,-
ўм пакорны я толькi з гуслямi,
Сiлен, княжа, караць, галаву сiлен зняць,-
Не скуеш толькi дум ланцугамi.

Славен, грозен i ты, i твой хорам-астрог,
Б'е ад сцен-цэгел ледам зiмовым;
Сэрца маеш, як гэты цагляны парог, ў душу -
як скляпоў гэтых сховы.

VIII

Глянь ты, слаўны ўладар, па палеткi свае:
Сарачнi там сох бачыш, як блудзе;
А цi чуў ты, аб чым там араты пяе,
Дзе i як жывуць гэтыя людзiў

Глянь ў лехi свае, ў падзямеллi глянь, князь,
Што настроiў пад хорамам гэтым:
Браццi корчацца там, табой кiнуты ў гразь,
Чэрвi точаць жывых iх, раздзетых.

Ты ўсе золатам хочаш прыцьмiць, загацiць...
Цi ж прыгледзеўся, хорамны княжаў
Кроў на золаце гэтым людская блiшчыць,
Кроў, якой i твая моц не змажа.

Ты брыльянтамi ўсыпаe атласы i шоўк -
Гэта цертая сталь ад кайданаў,
Гэта вiсельнi петляў развiты шнурок,
Гэта, княжа, твае саматканы.

IX

Стол ты ўставiўядой, косцей шмат пад сталом,-
Гэта косцi бядноты рабочай;
Пацяшаешся белым, чырвоным вiном,-
Гэта слезы нядолi сiрочай.

Хорам выстраiў ты, твайму воку так мiл,
Адшлiфованы цэгла i камень,-
Гэта - памяткi-плiты з няўчасных магiл,
Гэта - сэрцаў скамененых пламень.

Люба чуцi табе скочнай музыкi звон:
Ты, дружына п'яце асалоду,-
А цi ўслухаўся ты, як плыве з яе стогн,
Стогн пракляцця табе, твайму родуў!

Ты збялеў, ты дрыжыш, слаўны княжа-ўладар!
Госцi хмурны, а дворня знямела...
Ну, што, княжаў пара даць за песню мне дар!
Выбачай, калi спеў мо няўмела".

X

Князь стаiць, князь маўчыць, жуда, помста б'е з воч;
Гулi зглухлi: нi жартаў, нi смехаў...
Думаў князь, выдумляў, грымнуў шабляй наўзбоч,
Толькi з лескатам выбегла рэха.

- Гэй ты, сонцу раўня, не на тое пазваў
На вяселле цябе сваей княжны!..
Ты шалены, стары! хто цябе дзе хаваў
Ты, знаць, вырадак цемры сярмяжнай.

Ты адважыўся мне на сляпы перакор
Вызваняцi сусветныя трэлi;
Платы маю шмат я для такiх непакор,
Хто сябе процi мне стаць асмелiў,

Я па-князеўску ўсiм i плачу, i люблю!
Ты не хочаш дукатаў - не трэба!..
Узяцi старца i гуслi жыўцом у зямлю'
Знае хай, хто тут пан: я -- цi неба!

XI

Падхапiлi, ўзялi гусляра-старыка.
Гуслi разам яго самагуды:
Па-над бераг круты, дзе шумела рака,
Павялi, паняслi на загубу.

Месца выбралi здатнае, вырылi дол,
Дол тры сажнi шырокi, глыбокi;
Закапалi, убiлi асiнавы кол,
Далi насып тры сажнi высокi.

Не часалi дамоўкi яму сталяры,
Не заплакалi блiжнiя вочы;
Змоўклi гуслi i ен з той пары -- да пары;
Сум i сцiша залеглi, як ночай.

Толькi князеўскi хорам гудзеў, не маўчаў:
Шалы, музыка ў тахт рагаталi;
Не адну вiна бочку князь кончыў, пачаў:
Шлюб-вяселле ўсе княжны гулялi.

XII

Пацяклi, паплылi за гадамi гады...
На гусляравым наспе жвiровым
Палыны узышлi, вырас дуб малады,
Зашумеў непанятлiвым словам.

Лет за сотню звеў час, цi i болей мо лет,
Зацвiлi пераказы ў народзе;
Кажуць людзi: ў год раз ночкай з гуслямi дзед
3 кургана, як снег, белы выходзе.

Гуслi строiць свае, струны звонка звiняць.
Жменяй водзiць па iх абамлелай,
ў ўсе нешта пяе, што жывым не паняць,
І на месяц глядзiць, як сам, белы.

Кажуць, каб хто калi зразумеў голас той,
Не зазнаў бы нiколi ўжо гора...
Можна тут веру даць, толькi слухаць душой...
Курганы шмат чаго нам гавораць.)

Изменение песни "Гусляр"
текст песни: Памiж пустак, балот беларускай зямлi,
На ўзбярэжжы ракi шумнацечнай.
Дрэмле памятка дзен, што у нябыт уцяклi,
Ўдзiрванелы курган векавечны.

Дуб галле распусцiў каранасты над iм.
Сухазелле ў грудзi ўпiлося;
Вецер стогне над iм уздыханнем глухiм,
Аб мiнуўшчыне у жальбах галосе.

На купалле там птушка садзiцца, пяе,
У пiлiпауку воўк нема вые;
Сонца днем распускае там косы свае,
Ночкай зоры глядзяць залатыя.

Хмары неба усцiлалi мо тысячу раз,
Перуны бiлi з краю да краю,-
Ён стаiць - гэта памяць людская, паказ...
Толькi гутарка ходзiць такая.

II

На гары на крутой, на абвiтай ракой,
Лет назад таму сотня цi болей,
Белы хорам стаяу, недаступнай сцяной
Грозна, думна глядзеу на прыволле.

У нагах у яго рассцiлаeся абшар
Хвоек гонкiх i паханi чорнай,
Сонных весак шары, хат амшалых, як мар,
Хат з сям'ей душ падданых, пакорных.

Князь у хораме жыу, слауны свету усяму,
Недаступны i грозны, як хорам;
Хто хацеу, не хацеу - бiу наклоны яму,
Спуску, ласкi не знау непакорам.

Зневажау, катавау ен з дружынай сваей;
Стражы князевы - у полi i дома,
Толькi модлы раслi небу у сэрцах людзей,
у пракляцце расло пакрыема.

III

Раз бяседа вялiкая ў князя была:
На пасад дачку княжну садзiлi:
За сталом вiн заморскiх крынiца цякла,
Бегла музыка ўкруг на паўмiлi.

На вяселле-разгул наплыло, як на сход,
Госцi знатных зусюль, за паўсвету,
Гэткай гучнай бяседы не помнiў народ,
Гэткiх скарбаў, брыльянтаў, саетаў!..

Дзень, другi ўжо грымела у князя гульня,
ў музыкi, i чаркi звiнелi;
Выдумлялi забаў новых кожнага дня;
Што хацелi - ўсяго госцi мелi.

Ажно трэцяга дня князь прыдумаў адну
Для дружыны пацеху-забаву:
Загадаў ен пазваць гусляра-старыну,
Гусляра з яго ведамай славай.

IV

Акалiчны народ гуслi знаў гусляра;
Песня-дума за сэрца хапала;
Вакол гэтай думы дудара-званара
Казак дзiўных злажылась нямала.

Кажуць, толькi як выйдзе i ўдарыць як ен
Па струнах з неадступнаю песняй,-
Сон злятае з павек, болю цiшыцца стогн,
Не шумяць ясакары, чарэснi;

Пушча-лес не шумiць, белка, лось не бяжыць,
Салавей-птушка ў той час сцiхае;
Памiж вольхаў рака, як штодзень, не бурлiць,
Паплаўкi рыба-плотка хавае.

Прытаiцца да моху русалка, лясун,
Каня вечнага "пiць" не заводзiць:
Пад звон-песню жывучых гусляравых струн
Для eсiх папараць-кветка ўзыходзiць.

V

Прывяла гусляра з яго нiўных сялiб
Дворня князева ў хорам багаты:
Пасадзiла на ганку, мiж кленаў i лiп.
На цагляным парозе магната.

Невыдумная свiтка - убор на плячах,
Барада, як снег белы - такая,
Незвычайны агонь у задумных вачах,
На каленях ляглi гуслi-баi.

Водзiць пальцам худым па сталевых струнах,
К песнi-музыцы ладзiцца, строе;
Водклiк б'ецца ад струн па сцюдзеных сцянах,
Замiраючы ў сховах пакояў

Вось настроiў, навеў тон у струнах як след,
Не зiрнуўшы на гулi нi разу,
ў сядзiць гэты сумны, як лунь, белы дзед,
ў чакае ад князя прыказу.

VI

- Што ж маўчыш ты, гусляр, нiў, лясоe песнябай,
Славай хат маiх подданых слаўныў!
Нам сягоння зайграй, нам сваiх песень дай,-
Князь умее плацiць незвычайна!

Запяеш па душы, дасi ўцехi гасцям -
Поўны гуслi насыплю дукатаў;
Не пад мысль песня будзе каму-небудзь нам -
Канапляную возьмеш заплату;

Знаеш славу маю, знаеш сiлу маю...
- Многа знаю i чуў аб табе я,-
ў я сам, як i ты, так табе запяю...
- Ну, пара пачынаць, дабрадзею! -

Гэтак слухае, выслухаў князя гусляр,
Заiскрылiся вочы сiвыя,
Патануў у скляпеннях адзiн, другi ўдар,
ў заплакалi струны жывыя.

VII

"Гэй ты, князь! Гэй, праслаўны на цэлы бел свет,
Не такую задумаў ты думу,-
Не дае гуслярам сказу золата цвет,
Белых хорамаў п'яныя шумы.

Скурганiў бы душу чырванцом тваiм я;
Гуслям, княжа, не пiшуць законаў:
Небу справу здае сэрца, думка мая,
Сонцу, зорам, арлам толькi роўна.

Бачыш, княжа, загоны, лясы, сенажаць,-
ўм пакорны я толькi з гуслямi,
Сiлен, княжа, караць, галаву сiлен зняць,-
Не скуеш толькi дум ланцугамi.

Славен, грозен i ты, i твой хорам-астрог,
Б'е ад сцен-цэгел ледам зiмовым;
Сэрца маеш, як гэты цагляны парог, ў душу -
як скляпоў гэтых сховы.

VIII

Глянь ты, слаўны ўладар, па палеткi свае:
Сарачнi там сох бачыш, як блудзе;
А цi чуў ты, аб чым там араты пяе,
Дзе i як жывуць гэтыя людзiў

Глянь ў лехi свае, ў падзямеллi глянь, князь,
Што настроiў пад хорамам гэтым:
Браццi корчацца там, табой кiнуты ў гразь,
Чэрвi точаць жывых iх, раздзетых.

Ты ўсе золатам хочаш прыцьмiць, загацiць...
Цi ж прыгледзеўся, хорамны княжаў
Кроў на золаце гэтым людская блiшчыць,
Кроў, якой i твая моц не змажа.

Ты брыльянтамi ўсыпаe атласы i шоўк -
Гэта цертая сталь ад кайданаў,
Гэта вiсельнi петляў развiты шнурок,
Гэта, княжа, твае саматканы.

IX

Стол ты ўставiўядой, косцей шмат пад сталом,-
Гэта косцi бядноты рабочай;
Пацяшаешся белым, чырвоным вiном,-
Гэта слезы нядолi сiрочай.

Хорам выстраiў ты, твайму воку так мiл,
Адшлiфованы цэгла i камень,-
Гэта - памяткi-плiты з няўчасных магiл,
Гэта - сэрцаў скамененых пламень.

Люба чуцi табе скочнай музыкi звон:
Ты, дружына п'яце асалоду,-
А цi ўслухаўся ты, як плыве з яе стогн,
Стогн пракляцця табе, твайму родуў!

Ты збялеў, ты дрыжыш, слаўны княжа-ўладар!
Госцi хмурны, а дворня знямела...
Ну, што, княжаў пара даць за песню мне дар!
Выбачай, калi спеў мо няўмела".

X

Князь стаiць, князь маўчыць, жуда, помста б'е з воч;
Гулi зглухлi: нi жартаў, нi смехаў...
Думаў князь, выдумляў, грымнуў шабляй наўзбоч,
Толькi з лескатам выбегла рэха.

- Гэй ты, сонцу раўня, не на тое пазваў
На вяселле цябе сваей княжны!..
Ты шалены, стары! хто цябе дзе хаваў
Ты, знаць, вырадак цемры сярмяжнай.

Ты адважыўся мне на сляпы перакор
Вызваняцi сусветныя трэлi;
Платы маю шмат я для такiх непакор,
Хто сябе процi мне стаць асмелiў,

Я па-князеўску ўсiм i плачу, i люблю!
Ты не хочаш дукатаў - не трэба!..
Узяцi старца i гуслi жыўцом у зямлю'
Знае хай, хто тут пан: я -- цi неба!

XI

Падхапiлi, ўзялi гусляра-старыка.
Гуслi разам яго самагуды:
Па-над бераг круты, дзе шумела рака,
Павялi, паняслi на загубу.

Месца выбралi здатнае, вырылi дол,
Дол тры сажнi шырокi, глыбокi;
Закапалi, убiлi асiнавы кол,
Далi насып тры сажнi высокi.

Не часалi дамоўкi яму сталяры,
Не заплакалi блiжнiя вочы;
Змоўклi гуслi i ен з той пары -- да пары;
Сум i сцiша залеглi, як ночай.

Толькi князеўскi хорам гудзеў, не маўчаў:
Шалы, музыка ў тахт рагаталi;
Не адну вiна бочку князь кончыў, пачаў:
Шлюб-вяселле ўсе княжны гулялi.

XII

Пацяклi, паплылi за гадамi гады...
На гусляравым наспе жвiровым
Палыны узышлi, вырас дуб малады,
Зашумеў непанятлiвым словам.

Лет за сотню звеў час, цi i болей мо лет,
Зацвiлi пераказы ў народзе;
Кажуць людзi: ў год раз ночкай з гуслямi дзед
3 кургана, як снег, белы выходзе.

Гуслi строiць свае, струны звонка звiняць.
Жменяй водзiць па iх абамлелай,
ў ўсе нешта пяе, што жывым не паняць,
І на месяц глядзiць, як сам, белы.

Кажуць, каб хто калi зразумеў голас той,
Не зазнаў бы нiколi ўжо гора...
Можна тут веру даць, толькi слухаць душой...
Курганы шмат чаго нам гавораць. (было: Памiж пустак, балот беларускай зямлi,
На ўзбярэжжы ракi шумнацечнай.
Дрэмле памятка дзен, што у нябыт уцяклi,
Ўдзiрванелы курган векавечны.

Дуб галле распусцiу каранасты над iм.
Сухазелле у грудзi eпiлося;
Вецер стогне над iм уздыханнем глухiм,
Аб мiнуушчыне у жальбах галосе.

На купалле там птушка садзiцца, пяе,
У пiлiпауку воук нема вые;
Сонца днем распускае там косы свае,
Ночкай зоры глядзяць залатыя.

Хмары неба усцiлалi мо тысячу раз,
Перуны бiлi з краю да краю,-
Ён стаiць - гэта памяць людская, паказ...
Толькi гутарка ходзiць такая.

II

На гары на крутой, на абвiтай ракой,
Лет назад таму сотня цi болей,
Белы хорам стаяу, недаступнай сцяной
Грозна, думна глядзеу на прыволле.

У нагах у яго рассцiлаeся абшар
Хвоек гонкiх i паханi чорнай,
Сонных весак шары, хат амшалых, як мар,
Хат з сям'ей душ падданых, пакорных.

Князь у хораме жыу, слауны свету усяму,
Недаступны i грозны, як хорам;
Хто хацеу, не хацеу - бiу наклоны яму,
Спуску, ласкi не знау непакорам.

Зневажау, катавау ен з дружынай сваей;
Стражы князевы - у полi i дома,
Толькi модлы раслi небу у сэрцах людзей,
у пракляцце расло пакрыема.

III

Раз бяседа вялiкая ў князя была:
На пасад дачку княжну садзiлi:
За сталом вiн заморскiх крынiца цякла,
Бегла музыка ўкруг на паўмiлi.

На вяселле-разгул наплыло, як на сход,
Госцi знатных зусюль, за паўсвету,
Гэткай гучнай бяседы не помнiў народ,
Гэткiх скарбаў, брыльянтаў, саетаў!..

Дзень, другi ўжо грымела у князя гульня,
ў музыкi, i чаркi звiнелi;
Выдумлялi забаў новых кожнага дня;
Што хацелi - ўсяго госцi мелi.

Ажно трэцяга дня князь прыдумаў адну
Для дружыны пацеху-забаву:
Загадаў ен пазваць гусляра-старыну,
Гусляра з яго ведамай славай.

IV

Акалiчны народ гуслi знаў гусляра;
Песня-дума за сэрца хапала;
Вакол гэтай думы дудара-званара
Казак дзiўных злажылась нямала.

Кажуць, толькi як выйдзе i ўдарыць як ен
Па струнах з неадступнаю песняй,-
Сон злятае з павек, болю цiшыцца стогн,
Не шумяць ясакары, чарэснi;

Пушча-лес не шумiць, белка, лось не бяжыць,
Салавей-птушка ў той час сцiхае;
Памiж вольхаў рака, як штодзень, не бурлiць,
Паплаўкi рыба-плотка хавае.

Прытаiцца да моху русалка, лясун,
Каня вечнага "пiць" не заводзiць:
Пад звон-песню жывучых гусляравых струн
Для eсiх папараць-кветка ўзыходзiць.

V

Прывяла гусляра з яго нiўных сялiб
Дворня князева ў хорам багаты:
Пасадзiла на ганку, мiж кленаў i лiп.
На цагляным парозе магната.

Невыдумная свiтка - убор на плячах,
Барада, як снег белы - такая,
Незвычайны агонь у задумных вачах,
На каленях ляглi гуслi-баi.

Водзiць пальцам худым па сталевых струнах,
К песнi-музыцы ладзiцца, строе;
Водклiк б'ецца ад струн па сцюдзеных сцянах,
Замiраючы ў сховах пакояў

Вось настроiў, навеў тон у струнах як след,
Не зiрнуўшы на гулi нi разу,
ў сядзiць гэты сумны, як лунь, белы дзед,
ў чакае ад князя прыказу.

VI

- Што ж маўчыш ты, гусляр, нiў, лясоe песнябай,
Славай хат маiх подданых слаўныў!
Нам сягоння зайграй, нам сваiх песень дай,-
Князь умее плацiць незвычайна!

Запяеш па душы, дасi ўцехi гасцям -
Поўны гуслi насыплю дукатаў;
Не пад мысль песня будзе каму-небудзь нам -
Канапляную возьмеш заплату;

Знаеш славу маю, знаеш сiлу маю...
- Многа знаю i чуў аб табе я,-
ў я сам, як i ты, так табе запяю...
- Ну, пара пачынаць, дабрадзею! -

Гэтак слухае, выслухаў князя гусляр,
Заiскрылiся вочы сiвыя,
Патануў у скляпеннях адзiн, другi ўдар,
ў заплакалi струны жывыя.

VII

"Гэй ты, князь! Гэй, праслаўны на цэлы бел свет,
Не такую задумаў ты думу,-
Не дае гуслярам сказу золата цвет,
Белых хорамаў п'яныя шумы.

Скурганiў бы душу чырванцом тваiм я;
Гуслям, княжа, не пiшуць законаў:
Небу справу здае сэрца, думка мая,
Сонцу, зорам, арлам толькi роўна.

Бачыш, княжа, загоны, лясы, сенажаць,-
ўм пакорны я толькi з гуслямi,
Сiлен, княжа, караць, галаву сiлен зняць,-
Не скуеш толькi дум ланцугамi.

Славен, грозен i ты, i твой хорам-астрог,
Б'е ад сцен-цэгел ледам зiмовым;
Сэрца маеш, як гэты цагляны парог, ў душу -
як скляпоў гэтых сховы.

VIII

Глянь ты, слаўны ўладар, па палеткi свае:
Сарачнi там сох бачыш, як блудзе;
А цi чуў ты, аб чым там араты пяе,
Дзе i як жывуць гэтыя людзiў

Глянь ў лехi свае, ў падзямеллi глянь, князь,
Што настроiў пад хорамам гэтым:
Браццi корчацца там, табой кiнуты ў гразь,
Чэрвi точаць жывых iх, раздзетых.

Ты ўсе золатам хочаш прыцьмiць, загацiць...
Цi ж прыгледзеўся, хорамны княжаў
Кроў на золаце гэтым людская блiшчыць,
Кроў, якой i твая моц не змажа.

Ты брыльянтамi ўсыпаe атласы i шоўк -
Гэта цертая сталь ад кайданаў,
Гэта вiсельнi петляў развiты шнурок,
Гэта, княжа, твае саматканы.

IX

Стол ты ўставiўядой, косцей шмат пад сталом,-
Гэта косцi бядноты рабочай;
Пацяшаешся белым, чырвоным вiном,-
Гэта слезы нядолi сiрочай.

Хорам выстраiў ты, твайму воку так мiл,
Адшлiфованы цэгла i камень,-
Гэта - памяткi-плiты з няўчасных магiл,
Гэта - сэрцаў скамененых пламень.

Люба чуцi табе скочнай музыкi звон:
Ты, дружына п'яце асалоду,-
А цi ўслухаўся ты, як плыве з яе стогн,
Стогн пракляцця табе, твайму родуў!

Ты збялеў, ты дрыжыш, слаўны княжа-ўладар!
Госцi хмурны, а дворня знямела...
Ну, што, княжаў пара даць за песню мне дар!
Выбачай, калi спеў мо няўмела".

X

Князь стаiць, князь маўчыць, жуда, помста б'е з воч;
Гулi зглухлi: нi жартаў, нi смехаў...
Думаў князь, выдумляў, грымнуў шабляй наўзбоч,
Толькi з лескатам выбегла рэха.

- Гэй ты, сонцу раўня, не на тое пазваў
На вяселле цябе сваей княжны!..
Ты шалены, стары! хто цябе дзе хаваў
Ты, знаць, вырадак цемры сярмяжнай.

Ты адважыўся мне на сляпы перакор
Вызваняцi сусветныя трэлi;
Платы маю шмат я для такiх непакор,
Хто сябе процi мне стаць асмелiў,

Я па-князеўску ўсiм i плачу, i люблю!
Ты не хочаш дукатаў - не трэба!..
Узяцi старца i гуслi жыўцом у зямлю'
Знае хай, хто тут пан: я -- цi неба!

XI

Падхапiлi, ўзялi гусляра-старыка.
Гуслi разам яго самагуды:
Па-над бераг круты, дзе шумела рака,
Павялi, паняслi на загубу.

Месца выбралi здатнае, вырылi дол,
Дол тры сажнi шырокi, глыбокi;
Закапалi, убiлi асiнавы кол,
Далi насып тры сажнi высокi.

Не часалi дамоўкi яму сталяры,
Не заплакалi блiжнiя вочы;
Змоўклi гуслi i ен з той пары -- да пары;
Сум i сцiша залеглi, як ночай.

Толькi князеўскi хорам гудзеў, не маўчаў:
Шалы, музыка ў тахт рагаталi;
Не адну вiна бочку князь кончыў, пачаў:
Шлюб-вяселле ўсе княжны гулялi.

XII

Пацяклi, паплылi за гадамi гады...
На гусляравым наспе жвiровым
Палыны узышлi, вырас дуб малады,
Зашумеў непанятлiвым словам.

Лет за сотню звеў час, цi i болей мо лет,
Зацвiлi пераказы ў народзе;
Кажуць людзi: ў год раз ночкай з гуслямi дзед
3 кургана, як снег, белы выходзе.

Гуслi строiць свае, струны звонка звiняць.
Жменяй водзiць па iх абамлелай,
ў ўсе нешта пяе, што жывым не паняць,
І на месяц глядзiць, як сам, белы.

Кажуць, каб хто калi зразумеў голас той,
Не зазнаў бы нiколi ўжо гора...
Можна тут веру даць, толькi слухаць душой...
Курганы шмат чаго нам гавораць.)

Изменение песни "Гусляр"
текст песни: Памiж пустак, балот беларускай зямлi,
На ўзбярэжжы ракi шумнацечнай.
Дрэмле памятка дзён, што у нябыт уцяклi,
Ўдзiрванелы курган векавечны.

Дуб галлё распусцiў каранасты над iм.
Сухазелле у грудзi ўпiлося;
Вецер стогне над iм уздыханнем глухiм,
Аб мiнуўшчыне у жальбах галосе.

На купалле там птушка садзiцца, пяе,
У пiлiпауку воўк нема вые;
Сонца днём распускае там косы свае,
Ночкай зоры глядзяць залатыя.

Хмары неба ўсцiлалi мо тысячу раз,
Перуны бiлi з краю да краю,-
Ён стаiць - гэта памяць людская, паказ...
Толькi гутарка ходзiць такая.

II

На гары на крутой, на абвiтай ракой,
Лет назад таму сотня цi болей,
Белы хорам стаяў, недаступнай сцяной
Грозна, думна глядзеў на прыволле.

У нагах у яго рассцiлаўся абшар
Хвоек гонкiх i паханi чорнай,
Сонных вёсак шары, хат амшалых, як мар,
Хат з сям'ей душ падданых, пакорных.

Князь у хораме жыў, слаўны свету ўсяму,
Недаступны i грозны, як хорам;
Хто хацеў, не хацеў - бiў наклоны яму,
Спуску, ласкi не знаў непакорам.

Зневажаў, катаваў ён з дружынай сваёй;
Стражы князевы - ў полi i дома,
Толькi модлы раслi небу у сэрцах людзей,
І пракляцце расло пакрыёма.

III

Раз бяседа вялiкая ў князя была:
На пасад дачку княжну садзiлi:
За сталом вiн заморскiх крынiца цякла,
Бегла музыка ўкруг на паўмiлi.

На вяселле-разгул наплыло, як на сход,
Госцi знатных зусюль, за паўсвету,
Гэткай гучнай бяседы не помнiў народ,
Гэткiх скарбаў, брыльянтаў, саетаў!..

Дзень, другi ўжо грымела у князя гульня,
І музыкi, i чаркi звiнелi;
Выдумлялi забаў новых кожнага дня;
Што хацелi - ўсяго госцi мелi.

Ажно трэцяга дня князь прыдумаў адну
Для дружыны пацеху-забаву:
Загадаў ён пазваць гусляра-старыну,
Гусляра з яго ведамай славай.

IV

Акалiчны народ гуслi знаў гусляра;
Песня-дума за сэрца хапала;
Вакол гэтай думы дудара-званара
Казак дзiўных злажылась нямала.

Кажуць, толькi як выйдзе i ўдарыць як ён
Па струнах з неадступнаю песняй,-
Сон злятае з павек, болю цiшыцца стогн,
Не шумяць ясакары, чарэснi;

Пушча-лес не шумiць, белка, лось не бяжыць,
Салавей-птушка ў той час сцiхае;
Памiж вольхаў рака, як штодзень, не бурлiць,
Паплаўкi рыба-плотка хавае.

Прытаiцца да моху русалка, лясун,
Каня вечнага "пiць" не заводзiць:
Пад звон-песню жывучых гусляравых струн
Для ўсiх папараць-кветка ўзыходзiць.

V

Прывяла гусляра з яго нiўных сялiб
Дворня князева ў хорам багаты:
Пасадзiла на ганку, мiж клёнаў i лiп.
На цагляным парозе магната.

Невыдумная свiтка - убор на плячах,
Барада, як снег белы - такая,
Незвычайны агонь у задумных вачах,
На каленях ляглi гуслi-баi.

Водзiць пальцам худым па сталевых струнах,
К песнi-музыцы ладзiцца, строе;
Водклiк б'ецца ад струн па сцюдзеных сцянах,
Замiраючы ў сховах пакояў.

Вось настроiў, навеў тон у струнах як след,
Не зiрнуўшы на гулi нi разу,
І сядзiць гэты сумны, як лунь, белы дзед,
І чакае ад князя прыказу.

VI

- Што ж маўчыш ты, гусляр, нiў, лясоў песнябай,
Славай хат маiх подданых слаўныў!
Нам сягоння зайграй, нам сваiх песень дай,-
Князь умее плацiць незвычайна!

Запяеш па душы, дасi ўцехi гасцям -
Поўны гуслi насыплю дукатаў;
Не пад мысль песня будзе каму-небудзь нам -
Канапляную возьмеш заплату;

Знаеш славу маю, знаеш сiлу маю...
- Многа знаю i чуў аб табе я,-
І я сам, як i ты, так табе запяю...
- Ну, пара пачынаць, дабрадзею! -

Гэтак слухае, выслухаў князя гусляр,
Заiскрылiся вочы сiвыя,
Патануў у скляпеннях адзiн, другi ўдар,
І заплакалi струны жывыя.

VII

"Гэй ты, князь! Гэй, праслаўны на цэлы бел свет,
Не такую задумаў ты думу,-
Не дае гуслярам сказу золата цвет,
Белых хорамаў п'яныя шумы.

Скурганiў бы душу чырванцом тваiм я;
Гуслям, княжа, не пiшуць законаў:
Небу справу здае сэрца, думка мая,
Сонцу, зорам, арлам толькi роўна.

Бачыш, княжа, загоны, лясы, сенажаць,-
Ім пакорны я толькi з гуслямi,
Сiлен, княжа, караць, галаву сiлен зняць,-
Не скуеш толькi дум ланцугамi.

Славен, грозен i ты, i твой хорам-астрог,
Б'е ад сцен-цэгел лёдам зiмовым;
Сэрца маеш, як гэты цагляны парог, і душу -
як скляпоў гэтых сховы.

VIII

Глянь ты, слаўны ўладар, на палеткi свае:
Сарачнi там сох бачыш, як блудзе;
А цi чуў ты, аб чым там араты пяе,
Дзе i як жывуць гэтыя людзi?

Глянь ў лехi свае, ў падзямеллi глянь, князь,
Што настроiў пад хорамам гэтым:
Браццi корчацца там, табой кiнуты ў гразь,
Чэрвi точаць жывых iх, раздзетых.

Ты ўсе золатам хочаш прыцьмiць, загацiць...
Цi ж прыгледзеўся, хорамны княжа?
Кроў на золаце гэтым людская блiшчыць,
Кроў, якой i твая моц не змажа.

Ты брыльянтамi ўсыпаў атласы i шоўк -
Гэта цёртая сталь ад кайданаў,
Гэта вiсельнi петляў развiты шнурок,
Гэта, княжа, твае саматканы.

IX

Стол ты ўставiў ядой, косцей шмат пад сталом,-
Гэта косцi бядноты рабочай;
Пацяшаешся белым, чырвоным вiном,-
Гэта слезы нядолi сiрочай.

Хорам выстраiў ты, твайму воку так мiл,
Адшлiфованы цэгла i камень,-
Гэта - памяткi-плiты з няўчасных магiл,
Гэта - сэрцаў скамененых пламень.

Люба чуцi табе скочнай музыкi звон:
Ты, дружына п'яце асалоду,-
А цi ўслухаўся ты, як плыве з яе стогн,
Стогн пракляцця табе, твайму роду?!

Ты збялеў, ты дрыжыш, слаўны княжа-ўладар!
Госцi хмурны, а дворня знямела...
Ну, што, княжаў пара даць за песню мне дар!
Выбачай, калi спеў мо няўмела".

X

Князь стаiць, князь маўчыць, жуда, помста б'е з воч;
Гулi зглухлi: нi жартаў, нi смехаў...
Думаў князь, выдумляў, грымнуў шабляй наўзбоч,
Толькi з лёскатам выбегла рэха.

- Гэй ты, сонцу раўня, не на тое пазваў
На вяселле цябе сваёй княжны!..
Ты шалены, стары! хто цябе дзе хаваў
Ты, знаць, вырадак цемры сярмяжнай.

Ты адважыўся мне на сляпы перакор
Вызваняцi сусветныя трэлi;
Платы маю шмат я для такiх непакор,
Хто сябе процi мне стаць асмелiў,

Я па-князеўску ўсiм i плачу, i люблю!
Ты не хочаш дукатаў - не трэба!..
Ўзяцi старца i гуслi жыўцом у зямлю'
Знае хай, хто тут пан: я -- цi неба!

XI

Падхапiлi, ўзялi гусляра-старыка.
Гуслi разам яго самагуды:
Па-над бераг круты, дзе шумела рака,
Павялi, паняслi на загубу.

Месца выбралi здатнае, вырылi дол,
Дол тры сажнi шырокi, глыбокi;
Закапалi, убiлi асiнавы кол,
Далi насып тры сажнi высокi.

Не часалi дамоўкi яму сталяры,
Не заплакалi блiжнiя вочы;
Змоўклi гуслi i ён з той пары -- да пары;
Сум i сцiша залеглi, як ночай.

Толькi князеўскi хорам гудзеў, не маўчаў:
Шалы, музыка ў тахт рагаталi;
Не адну вiна бочку князь кончыў, пачаў:
Шлюб-вяселле ўсе княжны гулялi.

XII

Пацяклi, паплылi за гадамi гады...
На гусляравым наспе жвiровым
Палыны узышлi, вырас дуб малады,
Зашумеў непанятлiвым словам.

Лет за сотню звёў час, цi i болей мо лет,
Зацвiлi пераказы ў народзе;
Кажуць людзi: ў год раз ночкай з гуслямi дзед
3 кургана, як снег, белы выходзе.

Гуслi строiць свае, струны звонка звiняць.
Жменяй водзiць па iх абамлелай,
І ўсе нешта пяе, што жывым не паняць,
І на месяц глядзiць, як сам, белы.

Кажуць, каб хто калi зразумеў голас той,
Не зазнаў бы нiколi ўжо гора...
Можна тут веру даць, толькi слухаць душой...
Курганы шмат чаго нам гавораць. (было: Памiж пустак, балот беларускай зямлi,
На ўзбярэжжы ракi шумнацечнай.
Дрэмле памятка дзен, што у нябыт уцяклi,
Ўдзiрванелы курган векавечны.

Дуб галле распусцiў каранасты над iм.
Сухазелле ў грудзi ўпiлося;
Вецер стогне над iм уздыханнем глухiм,
Аб мiнуўшчыне у жальбах галосе.

На купалле там птушка садзiцца, пяе,
У пiлiпауку воўк нема вые;
Сонца днем распускае там косы свае,
Ночкай зоры глядзяць залатыя.

Хмары неба усцiлалi мо тысячу раз,
Перуны бiлi з краю да краю,-
Ён стаiць - гэта памяць людская, паказ...
Толькi гутарка ходзiць такая.

II

На гары на крутой, на абвiтай ракой,
Лет назад таму сотня цi болей,
Белы хорам стаяу, недаступнай сцяной
Грозна, думна глядзеу на прыволле.

У нагах у яго рассцiлаeся абшар
Хвоек гонкiх i паханi чорнай,
Сонных весак шары, хат амшалых, як мар,
Хат з сям'ей душ падданых, пакорных.

Князь у хораме жыу, слауны свету усяму,
Недаступны i грозны, як хорам;
Хто хацеу, не хацеу - бiу наклоны яму,
Спуску, ласкi не знау непакорам.

Зневажау, катавау ен з дружынай сваей;
Стражы князевы - у полi i дома,
Толькi модлы раслi небу у сэрцах людзей,
у пракляцце расло пакрыема.

III

Раз бяседа вялiкая ў князя была:
На пасад дачку княжну садзiлi:
За сталом вiн заморскiх крынiца цякла,
Бегла музыка ўкруг на паўмiлi.

На вяселле-разгул наплыло, як на сход,
Госцi знатных зусюль, за паўсвету,
Гэткай гучнай бяседы не помнiў народ,
Гэткiх скарбаў, брыльянтаў, саетаў!..

Дзень, другi ўжо грымела у князя гульня,
ў музыкi, i чаркi звiнелi;
Выдумлялi забаў новых кожнага дня;
Што хацелi - ўсяго госцi мелi.

Ажно трэцяга дня князь прыдумаў адну
Для дружыны пацеху-забаву:
Загадаў ен пазваць гусляра-старыну,
Гусляра з яго ведамай славай.

IV

Акалiчны народ гуслi знаў гусляра;
Песня-дума за сэрца хапала;
Вакол гэтай думы дудара-званара
Казак дзiўных злажылась нямала.

Кажуць, толькi як выйдзе i ўдарыць як ен
Па струнах з неадступнаю песняй,-
Сон злятае з павек, болю цiшыцца стогн,
Не шумяць ясакары, чарэснi;

Пушча-лес не шумiць, белка, лось не бяжыць,
Салавей-птушка ў той час сцiхае;
Памiж вольхаў рака, як штодзень, не бурлiць,
Паплаўкi рыба-плотка хавае.

Прытаiцца да моху русалка, лясун,
Каня вечнага "пiць" не заводзiць:
Пад звон-песню жывучых гусляравых струн
Для eсiх папараць-кветка ўзыходзiць.

V

Прывяла гусляра з яго нiўных сялiб
Дворня князева ў хорам багаты:
Пасадзiла на ганку, мiж кленаў i лiп.
На цагляным парозе магната.

Невыдумная свiтка - убор на плячах,
Барада, як снег белы - такая,
Незвычайны агонь у задумных вачах,
На каленях ляглi гуслi-баi.

Водзiць пальцам худым па сталевых струнах,
К песнi-музыцы ладзiцца, строе;
Водклiк б'ецца ад струн па сцюдзеных сцянах,
Замiраючы ў сховах пакояў

Вось настроiў, навеў тон у струнах як след,
Не зiрнуўшы на гулi нi разу,
ў сядзiць гэты сумны, як лунь, белы дзед,
ў чакае ад князя прыказу.

VI

- Што ж маўчыш ты, гусляр, нiў, лясоe песнябай,
Славай хат маiх подданых слаўныў!
Нам сягоння зайграй, нам сваiх песень дай,-
Князь умее плацiць незвычайна!

Запяеш па душы, дасi ўцехi гасцям -
Поўны гуслi насыплю дукатаў;
Не пад мысль песня будзе каму-небудзь нам -
Канапляную возьмеш заплату;

Знаеш славу маю, знаеш сiлу маю...
- Многа знаю i чуў аб табе я,-
ў я сам, як i ты, так табе запяю...
- Ну, пара пачынаць, дабрадзею! -

Гэтак слухае, выслухаў князя гусляр,
Заiскрылiся вочы сiвыя,
Патануў у скляпеннях адзiн, другi ўдар,
ў заплакалi струны жывыя.

VII

"Гэй ты, князь! Гэй, праслаўны на цэлы бел свет,
Не такую задумаў ты думу,-
Не дае гуслярам сказу золата цвет,
Белых хорамаў п'яныя шумы.

Скурганiў бы душу чырванцом тваiм я;
Гуслям, княжа, не пiшуць законаў:
Небу справу здае сэрца, думка мая,
Сонцу, зорам, арлам толькi роўна.

Бачыш, княжа, загоны, лясы, сенажаць,-
ўм пакорны я толькi з гуслямi,
Сiлен, княжа, караць, галаву сiлен зняць,-
Не скуеш толькi дум ланцугамi.

Славен, грозен i ты, i твой хорам-астрог,
Б'е ад сцен-цэгел ледам зiмовым;
Сэрца маеш, як гэты цагляны парог, ў душу -
як скляпоў гэтых сховы.

VIII

Глянь ты, слаўны ўладар, па палеткi свае:
Сарачнi там сох бачыш, як блудзе;
А цi чуў ты, аб чым там араты пяе,
Дзе i як жывуць гэтыя людзiў

Глянь ў лехi свае, ў падзямеллi глянь, князь,
Што настроiў пад хорамам гэтым:
Браццi корчацца там, табой кiнуты ў гразь,
Чэрвi точаць жывых iх, раздзетых.

Ты ўсе золатам хочаш прыцьмiць, загацiць...
Цi ж прыгледзеўся, хорамны княжаў
Кроў на золаце гэтым людская блiшчыць,
Кроў, якой i твая моц не змажа.

Ты брыльянтамi ўсыпаe атласы i шоўк -
Гэта цертая сталь ад кайданаў,
Гэта вiсельнi петляў развiты шнурок,
Гэта, княжа, твае саматканы.

IX

Стол ты ўставiўядой, косцей шмат пад сталом,-
Гэта косцi бядноты рабочай;
Пацяшаешся белым, чырвоным вiном,-
Гэта слезы нядолi сiрочай.

Хорам выстраiў ты, твайму воку так мiл,
Адшлiфованы цэгла i камень,-
Гэта - памяткi-плiты з няўчасных магiл,
Гэта - сэрцаў скамененых пламень.

Люба чуцi табе скочнай музыкi звон:
Ты, дружына п'яце асалоду,-
А цi ўслухаўся ты, як плыве з яе стогн,
Стогн пракляцця табе, твайму родуў!

Ты збялеў, ты дрыжыш, слаўны княжа-ўладар!
Госцi хмурны, а дворня знямела...
Ну, што, княжаў пара даць за песню мне дар!
Выбачай, калi спеў мо няўмела".

X

Князь стаiць, князь маўчыць, жуда, помста б'е з воч;
Гулi зглухлi: нi жартаў, нi смехаў...
Думаў князь, выдумляў, грымнуў шабляй наўзбоч,
Толькi з лескатам выбегла рэха.

- Гэй ты, сонцу раўня, не на тое пазваў
На вяселле цябе сваей княжны!..
Ты шалены, стары! хто цябе дзе хаваў
Ты, знаць, вырадак цемры сярмяжнай.

Ты адважыўся мне на сляпы перакор
Вызваняцi сусветныя трэлi;
Платы маю шмат я для такiх непакор,
Хто сябе процi мне стаць асмелiў,

Я па-князеўску ўсiм i плачу, i люблю!
Ты не хочаш дукатаў - не трэба!..
Узяцi старца i гуслi жыўцом у зямлю'
Знае хай, хто тут пан: я -- цi неба!

XI

Падхапiлi, ўзялi гусляра-старыка.
Гуслi разам яго самагуды:
Па-над бераг круты, дзе шумела рака,
Павялi, паняслi на загубу.

Месца выбралi здатнае, вырылi дол,
Дол тры сажнi шырокi, глыбокi;
Закапалi, убiлi асiнавы кол,
Далi насып тры сажнi высокi.

Не часалi дамоўкi яму сталяры,
Не заплакалi блiжнiя вочы;
Змоўклi гуслi i ен з той пары -- да пары;
Сум i сцiша залеглi, як ночай.

Толькi князеўскi хорам гудзеў, не маўчаў:
Шалы, музыка ў тахт рагаталi;
Не адну вiна бочку князь кончыў, пачаў:
Шлюб-вяселле ўсе княжны гулялi.

XII

Пацяклi, паплылi за гадамi гады...
На гусляравым наспе жвiровым
Палыны узышлi, вырас дуб малады,
Зашумеў непанятлiвым словам.

Лет за сотню звеў час, цi i болей мо лет,
Зацвiлi пераказы ў народзе;
Кажуць людзi: ў год раз ночкай з гуслямi дзед
3 кургана, як снег, белы выходзе.

Гуслi строiць свае, струны звонка звiняць.
Жменяй водзiць па iх абамлелай,
ў ўсе нешта пяе, што жывым не паняць,
І на месяц глядзiць, як сам, белы.

Кажуць, каб хто калi зразумеў голас той,
Не зазнаў бы нiколi ўжо гора...
Можна тут веру даць, толькi слухаць душой...
Курганы шмат чаго нам гавораць.)

[kat_rin]

Изменение песни "Жалейка"
текст песни: -- вокаліз --

Куплет 1:

Не хачу я жонкі
Не з сваёй старонкі,
А хачу такую
К якой любасць чую.
Я хачу такую
К якой любасць чую.
Што мяне палюбіць,
Як сябе самую.

Прыпеў:

Ой, жалейка ты мая, гаю-гаю
На жалейцы ад душы я зайграю.
Ой, зайграю ды на ўсю, на старонку.
Дзе ж ты люба, люба жонка.
Дзе ж ты люба, люба жонка.

Куплет 2:

Будзем з ёю жыці,
І долю хваліці.
Весьці лад у хаце,
Дзетак гадаваці.
І так жыць па праве
Добрай будзем славе,
Пакуль хаўтуроў нам
Злая смерць не справе.

Прыпеў:

Ой, жалейка ты мая, гаю-гаю
На жалейцы ад душы я зайграю.
Ой, зайграю ды на ўсю, на старонку.
Дзе ж ты люба, люба жонка.
Дзе ж ты люба, люба жонка.

Куплет 3:

Не хачу я жонкі
Не з сваёй старонкі,
А хачу такую
К якой любасць чую.

-- вокаліз --
 (было: -- вокаліз --

Куплет 1:

Не хачу я жонкі
Не з сваёй старонкі,
А хачу такую
К якой любасць чую.
Я хачу такую
К якой любасць чую.
Што мяне палюбіць,
Як саба самую.

Прыпеў:

Ой, жалейка ты мая, гаю-гаю
На жалейцы ад душы я зайграю.
Ой, зайграю ды на ўсю, на старонку.
Дзе ж ты люба, люба жонка.
Дзе ж ты люба, люба жонка.

Куплет 2:

Будзем з ёю жыці,
І долю хваліці.
Весьці лад у хаце,
Дзетак гадаваці.
І так жыць па праве
Добрай будзем славе,
Пакуль хаўтуроўна
Злая смерць не справе.

Прыпеў:

Ой, жалейка ты мая, гаю-гаю
На жалейцы ад душы я зайграю.
Ой, зайграю ды на ўсю, на старонку.
Дзе ж ты люба, люба жонка.
Дзе ж ты люба, люба жонка.

Куплет 3:

Не хачу я жонкі
Не з сваёй старонкі,
А хачу такую
К якой любасць чую.

-- вокаліз --
)

Изменение песни "Жалейка"
текст песни: -- вакаліз --

Куплет 1:

Не хачу я жонкі
Не з сваёй старонкі,
А хачу такую
К якой любасць чую.
Я хачу такую
К якой любасць чую.
Што мяне палюбіць,
Як сябе самую.

Прыпеў:

Ой, жалейка ты мая, гаю-гаю
На жалейцы ад душы я зайграю.
Ой, зайграю ды на ўсю, на старонку.
Дзе ж ты люба, люба жонка.
Дзе ж ты люба, люба жонка.

Куплет 2:

Будзем з ёю жыці,
І долю хваліці.
Весьці лад у хаце,
Дзетак гадаваці.
І так жыць па праве
Добрай будзем славе,
Пакуль хаўтуроў нам
Злая смерць не справе.

Прыпеў:

Ой, жалейка ты мая, гаю-гаю
На жалейцы ад душы я зайграю.
Ой, зайграю ды на ўсю, на старонку.
Дзе ж ты люба, люба жонка.
Дзе ж ты люба, люба жонка.

Куплет 3:

Не хачу я жонкі
Не з сваёй старонкі,
А хачу такую
К якой любасць чую.

-- вокаліз --
 (было: -- вокаліз --

Куплет 1:

Не хачу я жонкі
Не з сваёй старонкі,
А хачу такую
К якой любасць чую.
Я хачу такую
К якой любасць чую.
Што мяне палюбіць,
Як сябе самую.

Прыпеў:

Ой, жалейка ты мая, гаю-гаю
На жалейцы ад душы я зайграю.
Ой, зайграю ды на ўсю, на старонку.
Дзе ж ты люба, люба жонка.
Дзе ж ты люба, люба жонка.

Куплет 2:

Будзем з ёю жыці,
І долю хваліці.
Весьці лад у хаце,
Дзетак гадаваці.
І так жыць па праве
Добрай будзем славе,
Пакуль хаўтуроў нам
Злая смерць не справе.

Прыпеў:

Ой, жалейка ты мая, гаю-гаю
На жалейцы ад душы я зайграю.
Ой, зайграю ды на ўсю, на старонку.
Дзе ж ты люба, люба жонка.
Дзе ж ты люба, люба жонка.

Куплет 3:

Не хачу я жонкі
Не з сваёй старонкі,
А хачу такую
К якой любасць чую.

-- вокаліз --
)

[kat_rin]

Изменение песни "Чырвоная ружа"
текст песни: Чырвоная Ружа, не стой на дарозе!
Не стой на шырокай, хто йдзе, - той ламае.
Не стой на дарозе, Чырвоная Ружа,
Хто йдзе, - той ламае, хто йдзе, - той сшыбае.

За што, за што якое дзіва? За тое, за тое, як ты красіва! (2 разы)

Жанаты ламае - дзяцям на забаву,
Халасты ламае - дзеўкам на спадману.
Чырвоная Ружа - дзяцям на забаву,
Чырвоная Ружа - дзеўкам на спадману.

За што, за што якое дзіва? За тое, за тое, як ты красіва! (2 раза)

Зманіў хлопец дзеўку ружовым квяточкам,
Ружовым хусточкам, ляновым платочкам.
Чарнявых чулочкам, маленькаю дочкай,
Ой, беленькім сырам, маленькім сынам.

За што, за што якое дзіва? За тое, за тое, як ты красіва! (4 раза)

Чырвоная ружа (6 раз) (было: Чырвоная Ружа, не стой на дарозе!
Не стой на шырокай, хто йдзе, - той ламае.
Не стой на дарозе, Чырвоная Ружа,
Хто йдзе, - той ламае, хто йдзе, - той сшыбае.

За што, за што якое дзіва? За тое, за тое, як ты красіва! (2 разы)

Жанаты ламае - дзяцям на забаву,
Халасты ламае - дзеўкам на спадману.
Чырвоная Ружа - дзяцям на забаву,
Чырвоная Ружа - дзеўкам на спадману.

За што, за што якое дзіва? За тое, за тое, як ты красіва! (2 раза)

Зманіў хлопец дзеўку ружовым квяточкам,
Ружовым хусточкам, ляновым платочкам.
Ў чарнявых чулочках маленькаю дочкай,
Ой, беленькім сынам, маленькім сынам.

За што, за што якое дзіва? За тое, за тое, як ты красіва! (4 раза)

Чырвоная ружа (6 раз))

Изменение песни "Чырвоная ружа"
текст песни: Чырвоная Ружа, не стой на дарозе!
Не стой на шырокай, хто йдзе, - той ламае.
Не стой на дарозе, Чырвоная Ружа,
Хто йдзе, - той ламае, хто йдзе, - той сшыбае.

За што, за што якое дзіва? За тое, за тое, як ты красіва! (2 разы)

Жанаты ламае - дзяцям на забаву,
Халасты ламае - дзеўкам на спадману.
Чырвоная Ружа - дзяцям на забаву,
Чырвоная Ружа - дзеўкам на спадману.

За што, за што якое дзіва? За тое, за тое, як ты красіва! (2 раза)

Зманіў хлопец дзеўку ружовым квяточкам,
Ружовым хусточкам, ляновым платочкам.
Чарнявым чулочкам, маленькаю дочкай,
Ой, беленькім сырам, маленькім сынам.

За што, за што якое дзіва? За тое, за тое, як ты красіва! (4 раза)

Чырвоная ружа (6 раз) (было: Чырвоная Ружа, не стой на дарозе!
Не стой на шырокай, хто йдзе, - той ламае.
Не стой на дарозе, Чырвоная Ружа,
Хто йдзе, - той ламае, хто йдзе, - той сшыбае.

За што, за што якое дзіва? За тое, за тое, як ты красіва! (2 разы)

Жанаты ламае - дзяцям на забаву,
Халасты ламае - дзеўкам на спадману.
Чырвоная Ружа - дзяцям на забаву,
Чырвоная Ружа - дзеўкам на спадману.

За што, за што якое дзіва? За тое, за тое, як ты красіва! (2 раза)

Зманіў хлопец дзеўку ружовым квяточкам,
Ружовым хусточкам, ляновым платочкам.
Чарнявых чулочкам, маленькаю дочкай,
Ой, беленькім сырам, маленькім сынам.

За што, за што якое дзіва? За тое, за тое, як ты красіва! (4 раза)

Чырвоная ружа (6 раз))

Изменение песни "Чырвоная ружа"
текст песни: Чырвоная Ружа, не стой на дарозе!
Не стой на шырокай, хто йдзе, - той ламае.
Не стой на дарозе, Чырвоная Ружа,
Хто йдзе, - той ламае, хто йдзе, - той сшыбае.

За што, за што якое дзіва? За тое, за тое, як ты красіва! (2 разы)

Жанаты ламае - дзяцям на забаву,
Халасты ламае - дзеўкам на спадману.
Чырвоная Ружа - дзяцям на забаву,
Чырвоная Ружа - дзеўкам на спадману.

За што, за што якое дзіва? За тое, за тое, як ты красіва! (2 раза)

Зманіў хлопец дзеўку ружовым квяточкам,
Ружовым хусточкам, ляновым платочкам.
Чарнявым чулочкам, маленькай дочкай,
Ой, беленькім сырам, маленькім сынам.

За што, за што якое дзіва? За тое, за тое, як ты красіва! (4 раза)

Чырвоная ружа (6 раз) (было: Чырвоная Ружа, не стой на дарозе!
Не стой на шырокай, хто йдзе, - той ламае.
Не стой на дарозе, Чырвоная Ружа,
Хто йдзе, - той ламае, хто йдзе, - той сшыбае.

За што, за што якое дзіва? За тое, за тое, як ты красіва! (2 разы)

Жанаты ламае - дзяцям на забаву,
Халасты ламае - дзеўкам на спадману.
Чырвоная Ружа - дзяцям на забаву,
Чырвоная Ружа - дзеўкам на спадману.

За што, за што якое дзіва? За тое, за тое, як ты красіва! (2 раза)

Зманіў хлопец дзеўку ружовым квяточкам,
Ружовым хусточкам, ляновым платочкам.
Чарнявым чулочкам, маленькаю дочкай,
Ой, беленькім сырам, маленькім сынам.

За што, за што якое дзіва? За тое, за тое, як ты красіва! (4 раза)

Чырвоная ружа (6 раз))

[kat_rin]

Изменение песни "Слуцкія ткачыхі"
текст песни: Ад родных нiў, ад роднай хаты
У панскi двор дзеля красы
Яны, бяздольныя, узяты
Ткаць залатыя паясы.

Цямнее край зубчаты бора...
I тчэ, забыўшыся, рука
Замiж персiдскага узора
Цьвяток радзiмы васiлька.

I цягам доўгiя часiны,
Дзявочыя забыўшы сны,
Свае шырокiя тканiны
На лад персiдскi ткуць яны.

Цямнее край зубчаты бора...
I тчэ, забыушыся, рука
Замiж персiдскага узора
Цьвяток радзiмы васiлька. (было: Ад родных нi?, ад роднай хаты
У панскi двор дзеля красы
Яны, бяздольныя, узяты
Ткаць залатыя паясы.

Цямнее край зубчаты бора...
I тчэ, забы?шыся, рука
Замiж пярсiдзкага вузора
Цьвяток радзiмы васiлька.

I цягам до?гiя часiны,
Дзявочыя забы?шы сны,
Свае шырокiя тканiны
На лад пярсiдзкi ткуць яны.

Цямнее край зубчаты бора...
I тчэ, забы?шыся, рука
Замiж пярсiдзкага вузора
Цьвяток радзiмы васiлька.)

[Fed]

Изменение данных о музыканте "Щёлоков Анатолий"
отчество: Фёдорович (было: )
дата рождения: 07.04.1938 (было: )

Изменение данных о музыканте "Щёлоков Анатолий"
дата рождения: 1938-04-07 (было: 0000-00-00)

Изменение данных о музыканте "Щёлоков Анатолий"
дата рождения: 1942-04-07 (было: 1938-04-07)

[Олег Аверин]

Загружено: фотография фотоальбома "Фотографии, присланные участниками форума"

[Олег Верещагин]

Изменение песни "Курапаты"
русское название:  (было: Куропаты)
год создания: 1990 (было: 199?)
язык: русский (было белорусский)

Изменение песни "Курапаты"
название песни: Куропаты (было: Курапаты)